وحشتناك و بى سابقه در آنصورت گرفت و اكنون تمام انسانها را از درون خود بيرون مىاندازد . به هرصورت آنچه بيان گرديد از احتمالات بود و حقيقت آن را جز خداوند جل جلاله كسى نمىداند ؛ منتهى اين قضيه حتمى است و روزى فرا خواهد رسيد كه زمين در اثر زلزلهى شديد ، سنگينى خود را بيرون مىاندازد ، آنگاه انسانها تعجب مىكنند كه اينها چيست و زمين را چه شده است ؟ .
گزارش زمين
« يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها »
روزى كه زمين تمام خبرهاى خود را مىگويد .
در اين آيه مباركه مىفرمايد : زمين تمام گزارشات خود را بيان مىكند ؛ به نظرمن اين احتمال وجود دارد كه زمين نسبت به خالق خود ، شناخت و ادراك داشته باشد و هر چند ما سنخ فهم و درك آن را نمىفهميم . همانطورى كه سنخ ارتباط خدا را با انبياءعليهم السلام كه بهنام وحى ياد مىشود ما نمىتوانيم درك كنيم ، از درك شناخت و ارتباط زمين نسبت به خالق آن نيز عاجز هستيم . با توجه به اينكه پيغمبران الهى انسان اند و ما نيز انسان هستيم ، در مورد ادراك آنها چيزى نمىدانيم ، در مورد زمين نيز چنين هستيم . سنخ حقيقت ادراك را ما نمىدانيم كه چگونه است ؟ البته اين موضوع تنها به انبياء عليهم السلام مربوط نمىشود ؛ زيرا خيلى از امور و مسائلى وجود دارد كه دانشمندان بزرگ آنها را مىدانند ؛ ولى مردم عوام و حتى دانشمندان متوسط آنها را نمىدانند . مراحل ادراك موجودات مختلف است و فهم آن نيز مشكل است . انسان نبايد به خود مغرور شود كه همه چيز را مىداند و يا به فكر آن باشد كه همه چيز را بايد بداند ؛ نه چنين