مىدانند كه در گذشته مردم نمىدانستند . بشر امروز با آگاهى كامل ، خود را فريب مىدهند و به همين علت ضررشان نيز نسبت به گذشتهها بيشتر است .
اكنون بايد بايد اعتراف نمود كه فتنه و آشوب در جهان امروزى ، از هر زمان ديگر بيشتر است ؛ منتهى فراگير نيست ، امروز در يك كشور است و فردا در كشور ديگر . به نظرمن روزى خواهد رسيد كه اين فتنه تمام جهان را در بر بگيرد و حتّى صاحبان فتنه را نيز آرام نگذارد و خود فتنه انگيزان نيز در آتشى كه خود افروختهاند خواهند سوخت . با توجه به اين خطر بزرگ ، بايد اين فتنه هرچه زودتر مهار شود و راه مهار نمودن آن فقط با تعديل غرايز و پيروى از قانون آسمانى قرآن امكان پذير است و بس .
غريزه انسان در واقع مانند آتش است ، آتش اگر كنترل شود فقط چوب خود را مىسوزاند و از سوخت آن نيز استفاده مىشود ؛ اگر كنترل نشود ، آهسته آهسته به تمام خانهمىرسد ، فرش و ظرف منزل را همه مىسوزاند و حتى خود انسان را نيز مىسوزاند ؛ زيرا طبيعت آتش ، سوزانيدن است ، مگر اينكه كنترل شود . انسان وقتى آتش روشن مىكند ، نه تنها آن را به حال خودش وا نگذارد ؛ بلكه بايد از حرارت آن به نفع خود استفاده كند . به تعبير ديگر ؛ غرايز انسان مانند آب است ، اگر شير آب را در ميان منزل باز بگذارد ، در ظرف چند ساعت خانه پر از آب مىشود و ممكن است ديوار خانه فرو رفته و سقف آن پايين بيايد و خسارت زيادى را به انسان وارد كند ؛ ولى اگر از آب استفاده درست صورت گيرد ، آب مايه حيات انسان است و زندگانى بدون آب ناممكن است . اگر يك سدّى پر آب را كنترل كند استفادههاى زيادى از آن مىشود ؛ زراعت به وجود مىآيد ، درختهاى ميوه به وجود مىآيد ، صدها مورد استفاده مناسب از آن صورت مىگيرد ؛ چنانچه آن سد كنترل نشود يك وقتى آب
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى) — صفحة 155
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٥٥