امتناع كرد و مطرود و ملعون شد .
خداوند حكيم به هر چه دستور دهد آن چيز نيكو است ، و نهى او كشف از قبح عمل مورد نهى مىكند و نبايد كه ظواهر قرآن را به مجرد گمانه زنى تأويل برد .
ظاهر قول يوسف :
« رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ »
( يوسف : 4 ) ؛ اين است كه ستارگان و خورشيد و ماه براى او سجده كردهاند و همچنين ظاهر آيهى
« خَرُّوا لَهُ سُجَّداً ، وَ قالَ يا أَبَتِ هذا تَأْوِيلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّي حَقًّا . . . »
( يوسف : 100 ) ؛ از اين آيه و آيهى بعدى دانسته مىشود خواب ها - به نحو موجبهى جزييه - حكايت از واقعيتها دارد و بحث آن سر درازى دارد و هنوز علم بشرى به حقيقت آن احاطه پيدا نكرده است .
بحث مهم در اين است كه سجدهى قسم دوم ، آيا حرام است يانه مىشود گفت : شمس و قمر در آيهى محل بحث ، خصوصيت ندارد سجده كردن براى غير خدا هر چند به قصد ربوبيت و خالقيت نباشد حرام است مگر اين كه بگوئيد آيه مذكور انصراف به سوى سجده به قصد ربوبيت دارد . كه بهتر است بگوييم سجده قسم دوم حرام است و دليل آن مذاق متشرعه و ارتكازات آنان است و لذا من در فقه شيعه تا كنون مخالفى در حرمت آن نديدهام .
تنبيه مهم : سجده براى خداوند كه اوج تذلل عبد در برابر رَبّ اوست حسن ذاتى دارد ، سجده براى شكر نعمتهاى خداوند نيز وارد شده است و در يك حديث راوى مىگويد : بر امام صادق در حال سجده وارد شده و تا مرتبهى تسبيحات او را شمردم « 1 »
هامش
از روح خود غافل و تنها از بدن خود صحبت كرده است . و ممكن است از اينجا بفهميم مرتبهى انس از نظر استعداد علمى به مراتب بالاتر از استعداد جن است .
( 1 ) - معجم الاحاديث المعتبرة ج 5 / 29 سند آن معتبر است .