سروش عقل و فكر نداشته اند و يا كتاب آسمانى او فوق بشرى بوده كه مردم آن را به فطرت و منطق خود پذيرفته اند ؟
من بر خلاف جمعى از دانشمندان محترم ايران ، توقع بازگشت اين آقا را به اسلام و تقديم معذرت به پيشگاه آن حضرت ( ص ) و امت اسلامى را ندارم ؛ زيرا او تمام شهرت خيالى خود را در پناه همين اختراع غير عقلانى خود مىداند و به نابودى شخصيت خودراضى نمىشود .
به هر حال حرف اخير اين است كه در مورد ترتيب و نظم سورهها و آيات بايد گفت : جمعى از مفسرين من جمله يكى دو نفر از معاصرين به علاوه ادعاى نظم آيات ، مدعى نظم بين سوره ها نيز هستند و ادعا هايى كرده اند كه خوش خود شان مى آيد ، ولى براى جمعى ، افراط بيهوده است .
احتمالا اكثريت مفسرين ترتيب فعلى آيات را قبول دارند و به نظر من اين قول در اكثر موارد مشكلى ندارد ، ولى در بعضى موارد بعيد نيست كه ترتيب فعلى آيات موجب خللى در نظم بعضى از آيات شده باشد ، چون ترتيب زمان نزول فعلا باقى نمانده و هيچ دليل معتبر السندى نداريم كه ترتيب فعلى به امضاء و اجازه پيامبر بزرگوار اسلام بوده باشد و نبايد مانند نويسندگان كم سواد هر جمله عربى را رياكارانه درشت نوشت و آن را حديث پيامبر و امام و صحابه دانست . ما بايد در اسانيد احاديث بسيار دقيق باشيم و قواعد علم رجال را دقيقا بر احاديث اعمال كنيم . « 1 »
در مقابل جمعى از دشمنان اسلام ترتيب فعلى را مورد انتقاد قرار داده و دهل و سرنا
هامش
( 1 ) - به همين منظور بود كه پس از طبع پنجم بحوث فى علم الرجال ، شروع به تأليف كتاب معجم الاحاديث المعتبرة نمودم كه ابتكارى بود در كتب حديثى اماميه و اقدام دانشمند بزرگوار شيخ حسن ( ره ) پسر شهيد ( ره ) .