2 - به قول شيخ مفيد ( ره ) و پيروان او سؤال از مؤمن كاملالايمان و كافر كاملالكفر است و بقيه ، معدوم مىشوند . « 1 »
- 3 از جملهاى آيات قرآن استفاده مىشود كه كفار برزخ ندارند و روز قيامت مىگويند : ده روز در زمين درنگ كرديم ، يا مىگويند : يك ساعت درنگ كرديم ، يا قسمتى از يك روز :
« كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَها لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحاها »
( النازعات : 46 ) ؛ « 2 » ممكن است اينان در قبر مورد سؤال قرار گيرند و بعد بميرند و يا در زندگانى پايين قرار بگيرند ؛ بعضى از فلاسفه شديداً مخالف نابودى ارواح در برزخ هستند كه ارواح مجرده ، مرگ ندارند .
به هرحال عذابى كه قرآن براى كفار بيان كرده ، بعيد نيست در برزخ باشد نه قبل از قطع ارواح از ابدان آنان . و ممكن است ازمجموع ادلهى حيات برزخى كفار را در قبر به دست آوريم و بگوييم در برزخ حيات برزخى ضعيفى دارند و حيات برزخى و عذاب برزخى آلفرعون و سردمداران كفر در قرآن منصوص است ؛ هماننطور كه حيات برزخى شهداء در قرآن منصوص مى باشد . والله اعلم .
و اما زندگى نيز بر چند قسم است :
1 - حيات در اين جهان ؛
2 - حيات برزخى براى همه به تفصلى كه بيان شد ؛
3 - حيات قيامت با ابدان مادى .
وقتى اين مطلب ثابت شد ، بعيد نيست مراد از دو اماته ، اماته و ميراندن اول در آخر عمر شان در اين جهان باشد ، و ميراندن آنان در نفخ اول در صور باشد . و منظور از دو حيات ؛ حيات اول و حيات سوم باشد و ممكن است حيات دوم و سوم باشد كه در ايمان كفار به
هامش
( 1 ) بحارالانوار ، 6 / 253 ، 257 و كتاب روح از نظر عقل و دين و علم روحى جديد ، ص 203 .
( 2 ) تفصيل اين آيات ، در فوايد دمشقيه و كتاب روح ، آمده است .