« وَ ذُلِّلَتْ قُطُوفُها تَذْلِيلًا »
( الانسان : 14 ) ؛ نيز به معناى تابع بودن چيدن ميوههاى به مجرد اراده باشد .
اين مقام ، گويا براى على و فاطمه و حسنين عليهم السلام است كه ايثار و فداكارى آنان در سه روز روزه نذرشان براى مسكين و يتيم و اسير ثابت شده و غذاى افطارى خود را به آنان دادند و خود با آب تنها ، افطار كردند و گرسنگى را تحمل كردند . و داستان فداكارى آنان در آيهى 5 تا 22 اين سوره منعكس شده است . بعيد نيست كه ساير بهشتىها نيز كارهاى روزمرهى خود را به ارادهى خود انجام دهند .
منتهى شكى نيست كه نفوس بهشتىها در قوت و ضعف به خاطر اختلاف اعمال و عبادات شان در دنيا ، داراى مراتب مختلفه هستند ؛ مقربين و اصحاب يمين با هم مختلف و متفاوت هستند ؛ بلكه افراد هر صنف نيز به اقتضاى عدالت خداوند درجاتِ رنگارنگى دارند :
« وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا . . . »
( الأنعام : 132 )
ولدان مخلدون
« وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ إِذا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً »
( الانسان : 19 ) ، و
« يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ ، بِأَكْوابٍ وَ أَبارِيقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ ، لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ »
( الواقعة : 17 ) ؛ بعيد نيست كه ابرار سوره انسان از مقربين باشند ؛ چون طواف ولدان در سورهى واقعه ، در بيان حال مقربين ذكر شده است . ظاهراً تشبيه آنان به مرواريد پراگنده به لحاظ صفايى و ظرافت آنان است كه براى خدمت به ابرار در يك صف و يا در يك مقام نيستند و پراگندهاند .
نكته :
بعضى از مفسرين اهل سنّت ، گفته است كه اگر آيات در مورد اهل البيت ( ع ) نازل شده