نظام تكوين و تشريع هيچ امر قبيح و باطل و شر و ضرر وجود نداشته باشد ؛ ولى شكى نيست كه در جهان ، شرور وجود دارد ، سيلهاى مخرب ، آتش سوزى جنگلها در هواهاىگرم ، شيوع امراض مهلكه ، ابتلاء خيلى از إنسانها و حيوانها به مرضهاى گوناگون و به نقص اعضاى بدن ، قحطىها و گرسنگىها و زلزلههاى مخرب ، سردىها و گرمى هايى كه جان حيوان و إنسان را تلف مىكند ، غلبه و دريدن حيوانات درنده و امثال اينها ، از حوادث غير اختيارى كه محسوس است وزندگانى و زندگى مردم هميشه همراه آنها بوده و سراسر زندگى نوع إنسان از اين بليات و گرفتارىها خالى نبوده است .
به علاوه اينها ، إنسانها به اقسام شرور ديگر گرفتار بوده و هستند ، كه طبيعى نيست ؛ بلكه به اراده و اختيار جمعى از حكومتهاى مستبد و جبار و افراد ظالم و فاسق بدتراز حيوانات بر افراد إنسان تحميل شده و مىشود ؛ مانند دزدى ، قتل ، جرح ، غصب اموال و اتلاف آنها ، و كتككارى ، فحش و دشنام ، ايذاء و رنجانيدن ، اقسام مختلف ظلم و تعدى به مال و جان و آبرو ، بالخصوص مظالم حكومتهاى ظالم و سلطنتهاى گذشته كه از اول تاريخ إنسانى ، كشتن هابيل به دست قابيل تا ا مروز و تا قيام قيامت ادامه خواهد داشت .
فلاسفه و متكلمين در اين مورد نظريات گوناگونى دارند وتوجيهات و تقسيمات متعددى براى ما نمودهاند تا آنچه مخالف حكمت خدا و عدل اوست جواب آن داده شود .
نويسنده در جزء اول نخستين كتابى كه به عربى در حوزه علميه نجف اشرف ، در جوانى نوشتهام و سپس در متافيزيك و حل 66 سؤال و كتب ديگر خود موضوع شرور را مطابق نظر خود شرح دادهام در اين جا ، اول سؤال مىشود كه چرا خداوند جلو مكلفين را در مورد شرور اختيارى آنان نمىگيرد تا به مردم ظلمى نشود ؟
ثانياً چرا جلو شرور طبيعى را كه از اختيار مكلفين بيرون است نمىگيرد ؛ بلى شرورى كه
افق اعلى (تفسير آياتى از قرآن مجيد) (فارسى) — صفحة 212
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص٢١٢