قسم چهارم زندگانى ما ، زندگانى در آخرت ( ميدان حساب ، دوزخ و بهشتها ) است كه در قرآن مكرراً گوشههايى از آن بيان شده است .
حقيقت حيات و اقسام آن
مقدمه : حقيقت حيات قابل فهم نشده ؛ زيرا نه تعريف عقلى ( فلسفى ) دارد و نه تعريف دينى و نه تعريف علمى ؛ ولى با اين همه ، هيچ كسى در مفهوم حيات ، زندگى ( ژندون ) و ساير الفاظ موضوعه براى اين مفهوم در لغات بشرى ، سرگردان نمانده و نمىماند و معناى اجمالى آن را مىداند ؛ منتهى از نظر علمى براى حيات آثارى بيان شده كه به توضيح نسبى حيات كمك بيشترى مىكند . « 1 »
اقسام حيات
1 - حيات خداوند : آفريدگار جهان كه واجب الوجوداست :
در فلسفه و در علم كلام مذاهب اسلامى ؛ اماميه ، معتزله و اشعريه تعاريف مختلفى براى حيات خداوند صورت گرفته كه به نظر من همهى آن تعاريف ، باطل و بى پايه و خيالى و بى ارزش است . اساساً از نظر عقل همانگونه كه يك عده از تقسيماتى كه در حق إنسان و حيوانات و نبات و جماد درست است در حق خداوند باطل است ؛ مانند :
* - خدا ساكن است يا متحرك ؛
* - سير است يا گرسنه ؛
* - بيدار است يا خواب ؛
* - دراز است يا كوتاه يا متوسط ؛
هامش
( 1 ) - مانند تغذيه ، تنميه ورشد ، تنفس ، حس ، حركت ، توليد مثل ، تبديل ماده به انرژى ، اراده و اختيار و . .