الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ . . . »
( التوبة : 100 ) ؛ را قيد مىزند كه سابقين الى الايمان و الخيرات مراد است ؛ چون كه سبقت متعلقى مىخواهد و الا بى معنى مىشود .
در مجموع مىشود گفت - والله العالم - معناى السابقون السابقون ، اين مىشود كه سبقت گيرندگان به سوى خيرات - عقايد حقه ، انجام واجبات و ترك محرمات - سبقت گيرندگان به سوى مغفرت و بهشت هستند :
« سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ . . . »
( الحديد : 21 ) ، والله العالم .
ممكن است از آيه ، حصر مقربون را در سابقون - سبقت گيرندگان فهميده شود ؛ ولى بعيد نيست كه مراد حصر اكمل مقربون باشد ؛ چون اصحاب يمين هم از جمله مقربين هستند هرچند در مرتبه پايينتر باشند .
كميت مقربين بالا
« ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ ، وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ »
( الواقعة : 13 - 14 ) ؛ جمع كثيرى ( از سابقين ) از گذشتگان هستند و جمع كمتر از ديگران ، كه تفسير به مسلمانان شدهاست .
نظر ديگر ، اولين را به سابقين صدر اسلام و آخرين را به سابقين دورهى بعدى تفسير كردهاند .
به هرصورت با ملاحظهى چند مطلب ، اين دو تفسير آيه ، مواجه با ترديد مىشود :
- 1 آيهى مباركهى :
« كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ . . . »
( آلعمران : 110 ) ؛ شما - مسلمانان بهترين امت هستيد . و
« وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ . . . »
( التوبة : 100 ) ، دلالت مىكند : سابقون در بين مهاجرين و انصار نسبتاً زياد بودهاند .
- 2 دين اسلام از جهت طولى تا قيامت ادامه دارد ، و از جهت عرضى ، تمام نوع انسانى را