سجده نجم و شجر
« وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ »
( الرحمن : 6 ) ؛ نجم هم به معناى ستاره مىآيد و هم به معناى گياهان بىساقه ، شجر ، گياهان به معناى ساقه دار است از قبيل درخت و بوتههاى جو ، گندم و غيره ، سجدهى آنان احتمالًا به معناى خضوع و تسليم آنان در برابر قوانين حاكم بر گياهان است كه مصاديق امر تكوينى خداوند است و اين گونه سجده تكوينى شامل تمام ذرههاى اتمها و كهكشانها و ستارههاى غول پيكر همهى موجودات است
« فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ »
كدام يك از نعمتهاى پروردگار تان را شما دو دسته نسبت به دروغ مىدهيد اين جمله در اين سوره مباركه 31 مرتبه پس از يك جمله ، يا چند جمله تكرارشده است . و مراد به ضمير تثنيه ، نوع إنسان و جن است كه از آيهى 31 و 33 ، دانسته مىشود و از اين موضوع دو مطلب به دست مىآيد :
اولًا : جن مكلف به عمل كردن به قرآن است نه اينكه دين جداگانهاى داشته باشد ؛ بلى يك عده از واجبات و محرماتى كه از توان جن به خاطر لطافت جسمى خارج است و يا مفسدهاى بر آن مترتب نمىشود ، به آنها مكلف نخواهند بود و هيچ كسى از افراد عادى در اين مورد چيزى را تفصيلًا نمىداند ؛ مثلا از نسبت كفار جن به مؤمنين آنان ، آيا به نسبت كفار إنس به مؤمنين شان است ، يانه و چگونه ؟ تصرف جن در زمين مملوكه مسلمان ، حرام است يانه ؟ و از اين گونه سؤالات زياد است كه نه ثمرهى عملى دارد و نه جواب معقول .
دوماً : مطلب مهمى كه از اين آيه مباركه
( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ )
كه در اين سوره 31 مرتبه تكرار شده به دست مىيايد اينست كه جن به تمام آنچه كه در آيات اين سوره قبل از