فضاء از اين دو جمله بسيار مشكل است و مراد سيارات و ستارهها هم نيست . شايد بعضى كه ادعا كرده اند آسمان بافتى منسجم است ، از همين آيه ، چنين استنباطى نموده باشند ؛ ولى رفتن ماهواره و قمرهاى مصنوعى تا كره ما و اطراف مريخ اين استنباط را ضعيف مىكند . بايد منتظر پيشرفت علم در آينده باشيم .
مگر اينكه بگوييم پس از عبور اجسامى از آن دوباره خرق و پاره شدن آن خود به خود التيام مى يابد . والله العالم .
به هر حال چنانچه گذشت زينت آسمان اول به ضوء ستارگان ، اعم از اين است كه ستارگان مذكور در آن آسمان باشد و يا خارج از آن چنانچه قبلًا گذشت .
تأكيد و تسجيل
در مورد وجودى بودن آسمان شواهد قرآنى زياد وجود دارد مانند :
« وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوعِ »
( الطور : 5 ) ؛
« يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً »
( الطور : 9 ) ؛
چند فرشته با آدمى هستند
« إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ ، ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ »
( ق : 17 ، 18 ) ؛ « 1 »
« وَ جاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ »
( ق : 21 ) ؛
« وَ قالَ قَرِينُهُ هذا ما لَدَيَّ عَتِيدٌ ، أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ »
( ق : 23 ، 24 ) ؛ دو گيرنده و تلقى كننده از راست و چپ ( مكلف نشسته ) سخن نگويد مگر اينكه نزد او نگهبان محافظ و عتيد وجود دارد . هر
هامش
( 1 ) - در مجمع البيان مى گويد تقدير آيه چنين است : عن اليمين قعيد و عن الشمال قعيد و در عبارت به يكى اكتفا شده و نيز گفته مقصود به قعيد در آيه ملازمى است كه جدا نمىشود نه نشسته ( ضد ايستاده ) .