محققاً گرامى ترين شما نزد خداوند با تقوى ترين شما است ( حجرات 13 )
ما در تفسير اين آيه به دو مطلب مى پردازيم :
مطلب اول ، از نظر عقلايى اسباب برترى افراد بر يكديگر در همه امور سياسى و مناصب دولتى و در فضيلت و ارزش إنسانى به سه چيز بر مى گردد :
1 - علم و دانش كه نقش رئيسى را دارد و كميت و كيفيت و حتى انواع علوم به حسب زمان و مكان افراد فرق مىكند .
2 - تقوى و پرهيز از مفاسد ، مانند خيانت و امثال آن ، البته تقوى نيز به حسب اختلاف اغراض و مفاسد ، درجات مختلفى دارد .
3 - توانايى داشتن در كار و چرخانيدن چرخ هاى زندگانى .
من گمان نمى كنم امر چهارمى وجود داشته باشد ، چنانچه گمان ندارم كسى يا جمعى پيدا شوند كه لزوم يكى از امور سه گانه را مورد ترديد قرار دهند .
در دين اسلام همين اصول سه گانه سبب برترى قرار گرفته است ولى همان گونه كه عرض كردم كيفيت وكميت و نوعيت آنها از نظر دين ، با نظرهاى ديگران تا حدودى فرق دارد .
- 1 در مورد علم مى فرمايد :
« هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ . . »
( الزمر : 9 ) ؛ آيا آنانيكه مى دانند برابرند با آنانيكه نمى دانند ( هرگز ) ، برترى علم بود كه خلافت الهى آدم در زمين پذيرفته و پيشنهاد ملائكه براى خلافت مذكور مورد قبول واقع نشد .
« يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ . . »
( المجادلة : 11 ) ؛ و آيات ديگر .