هدف از خلقت جهان
وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ الأنبياء : 16 ما آسمان و زمين و آنچه ميان اين دو است براى بازيچه ( بدون هدف ) نيافريدهايم ؛ بلكه همه آنها داراى فند است . ما به عقل و علوم طبيعى اهداف و علل امورى را فهميدهايم و مانند بشر گذشته غافل نيستيم ؛ ولى علوم طبيعى از بركت عقل وسيع آدمى در حال تطور و توسعه است . اما در اصل خلقت آسمان و زمين كه هدف دارد باز عقل مىداند كه خالق حكيم است و كار بيهوده نمىكند و ملعبه كار انسان كم عقل و امثال او است كه هركس به مقدار نقص عقل خود مرتكب آن مىشود و در اطفال مشهود است ؛ ولى فهميدن تفصيلى علت آفرينش كهكشانها و موجودات در آنها و آفرينش اصل زمين يا زمينىها براى ما معلوم نيست ، ما قبلا در همين كتاب گفتيم كه هدف اولى آفرينش خود را نيز نمىدانيم و عبادت هدف ثانوى خلقت ما است . و ظاهرا معناى خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً البقرة : 29 بيان انتفاع ما از مقدارى از موجودات زمينى مىباشد و همچنين آيه مباركه اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ الطلاق : 12 خدايى كه آسمانها و زمين هفتگانه را آفريده نازل مىشود امر او در ميان آنها تا بدانيد كه خدا بر هر چيز قادر است ، قطعا دلالتى ندارد كه علم ما به قدرت خدا علت غايى و هدف اصلى براى خلقت آنها باشد و اگر نه مثل اين جمله مىشود كه يكى به ديگرى بگويد من زن گرفتم و صاحب