استغفار مىكنند . . . بيا مرز كسانى را كه توبه نمودهاند و راه تو را پيروى كردهاند
« تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَ الْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَلا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ »
( الشورى : 5 ) ؛ فرشتههاى براى زمينىها استغفار مىكنند آگاهباش كه خداوند آمرزندهى مهربان است .
استغفار فرشتهها - خصوصاً بردارندگان عرش الهى « 1 » و فرشتههاى اطراف عرش - به ظاهر يكى از مسقطات مستقل گناهان مؤمنين زمين است ؛ ولى شكى نيست كه يكى از مصاديق عفو و رحمت پروردگار است ، خصوصاً كه دو وصف ( الغفور الرحيم ) در پايان آيهى اخير و آيهى عنوان بحث ، تكرار شده است .
به هرحال شفاعت نبى و استغفار ملائكه و قبولى توبه و استغفار مكلف و ساير مؤمنين و بقيهى مسقطات عقاب همه ناشى از عفو واسعهى خداوند غفور و رحيم است و منافاتى با هم ندارند و مكلفين بايد پس از توبه ، به همهى توابع و تبعات اعمال خود كه در شريعت ثابت شده ، عمل كنند ؛ ولى معالوصف مدلول آيه و رحمت واسعهى الهى به آنچه كه گفتهايم مقيد نمىشود . آنچه او به علم بىپايان و مالكيت ذاتى خود انجام دهد ، عين صواب است .
سؤال مىشود : آيا آيهى مباركهى « ان الله يغفر الذنوب جميعاً » مخصوص به غير شرك كنيم ؟ ؛ چون خداوند فرموده است :
« إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ . . . »
( النساء : 48 ) .
جواب : شكى نيست كه خداوند كفر و شرك كسى را نمى بخشد ؛ ولى به آن قسمى كه آيه را معنى كرديم ، لزومى با قى نمىماند كه آن را استثناء كنيم ؛ زيرا عفو خدا با اعتبار توبه و شفاعت و غيره منافات ندارد ، مسقطات ذنوب را همان غفور رحيمى كه همهى گناهان را
هامش
( 1 ) . حمل عرش توسط ملائكه براى ما انسانها غير مفهوم است . والله العالم بكلامه .