اسلامى ( حد و تعزير ) و فعل طبيعت و مكلفين و حتى فعل صغار مىباشد . « 1 »
ممكن است گفته شود كه : غفران ذنوب با شفاعت شافعين و توبه و انابهى معصيتكاران و ساير اسباب مغفرت بر اساس عدم منافات بين علل طوليه مشكلى نداشتهباشد تا ما عفو خداوند را در عرض ساير مسقطات قرار دهيم ، شفاعت و توبه و . . همه مستند به عفو و رحمت خداوند است ، « 2 » اين آيه نمىتواند بقيهى اسباب مغفرت را بىاثر نمايد و خصوصاً وجوب توبه را ساقط كند كه گمان نكنم كسى به آن ملتزم شود .
بنابراين آيهى فوق منافاتى بالزوم أداى حق الناس و ارضاى آنان و يا توابع معاصى ؛ مانند قضاى نماز و روزه و أداى حج و زكات و خمس و كفارات و ديات و ضمانات و غيرها ندارد . « 3 »
دو آيهى مابعد ، با استظهارما ، از آيهى فوق ملايمت و مناسبت دارند . و الله العالم .
استغفار حاملان عرش
بحث ديگرى در مورد استغفار حاملان عرش و اطراف آن است ، مىفرمايد :
« الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ »
( غافر : 7 ) ؛ ملائكه بردارندهى عرش و آنان كه دور و بر عرش هستند براى آنان كه ايمان آوردهاند
هامش
( 1 ) - از ملاحظهى مسقطات درحاشيه اول به دست مىآيد و مىشود كه ايمان و عمل صالح را به آيه 2 سوره محمد ، و هجرت و جهاد و اذيت شدن در راه خدا به آيهى 195 آل عمران و انفاق به فقراء خصوصاً انفاق پنهانى را به آيهى 271 بقره و قرضالحسنة را به آيهى 17 تغابن نيز از مسقطات گناه دانست بازهم استقراى مؤلف ناقص است ، در معجم المفهرس رجوع شود .
( 2 ) - ولى همهى مسقطات در طول هم نيستند .
( 3 ) - هرچند بايد بين آيهفوق و آيات توبه و ساير مسقطات و ادله ديگر آنها و بين بقاى توابع و تبعات ، جمع فنى و مقبول صورت گيرد . ( دقت كنيد . )