نشان دادن بزرگى خود و اينكه مردم او را برتر بدانند ، صورت مىگيرد كه زشت است . شاعر مىگويد :
تعلق گر نباشد خوش توان مُرد * تكلف گر نباشد خوش توان زيست .
مىشود نبودن هر كدام هم براى زندگانى خوب است و هم براى مُردن و زندگانى آنجا ؛ بلى نداشتن تعلق به زندگانى پست مقام آدمى را به درجهى مخلَصين مىرساند . ندرتاً افرادى پيدا مىشود كه زبان حال شان اين است :
غلام همت آنم كه زير چرخ كبود زهر چه رنگ تعلق پزيرد آزاد است « 1 »
در بعضى از روايات با قطع نظر از اعتبار سند ، علامات مناسبى براى تكلف بيان كرده كه قابل توجه است :
1 - با بالاتر از خود كشمكش دارد ؛
2 - به دنبال امورى است كه به آن نمىرسد ؛
3 - چيز هايى كه نمىداند بر زبان مىآورد ؛
4 - در حضور ، تملق مىكند در غياب و پشت سر غيبت مىگويد ؛
5 - در هنگام مصيبت شماتت مىكند .
خيلى از افراد ديده مىشوند كه براى رسيدن به سرورى مصارف زياد و عرق ريزى مىكنند ؛ ولى مسخرهى مردم قرار مىگيرند .
پيامبر اكرم ( ص ) مىفرمايد : من تنها وحى الهى را براى تان بدون مزد بيان مىدارم و چيزى برآن نمى افزايم و تكلفى ندارم . صلى الله عليه وآله .
هامش
( 1 ) من از ذكر اين شعر در كتاب خود با تعلقاتى كه دارم استغفار مىكنم .