حسرة فى قلوبهم ، قلوبهم قاسية ، عدم ايمان قلوب ، اكنه قلوب ، عدم تطهير قلب ، وجل و ترس قلوب ، و امور ديگر در آيات ديگر .
در مورد نفس
نفس مرگ را مى چشد . هيچ نفس بدون اذن خدا ايمان نمىآورد . نفس بسيار امر كننده به بدى است ، هر نفس به آنچه كه تلاش كرده جزا داده مىشود ، هر نفس به جزاى آنچه كسب كرده مىرسد ، هر نفس در گرو عمل خود است ، نفس سرزنش كننده است ، نفس مىداند چه را پيش فرستاده و چه را عقب گذاشته ، به نفس مطمئنه گفته مىشود به سوى رب خود راضى و مرضى برگرد ( راضى از خدا و خدا از تو راضى ) ، به نفس فجور و تقواى او را الهام كرد ، در نفس خود خدا را از روى تضرّع و ترس ياد كن ، و مخفى مى كنى در نفس خود آنچه را كه خدا آن را ظاهر مىكند ، براى نفس خود تزكيه مىكند يوسف آن را در نفس خود مخفى داشت موسى . ترس را در نفس خود احساس كرد ، نفس انسان او را وسوسه مىكند ، نفس تسويل مىكند ، نفس بخل دارد ، نفسهاى شما اشتهاء دارند .
دقّت ثانوى :
آياتى كه متضمّن كلمه « نفس » است بسيار زياد است ؛ ولى ظاهراً در معانى متعدّدى به كار رفته است . احتمالًا در خيلى از موارد به معناى كلمه ( خود ) فارسى مىباشد گاهى شايد به معناى قوه شهويه و غضبيه باشد ؛ مانند
« إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ » ؛
ولى ممكن است به قرينه استثناى بعدى
« إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي »
به معناى نفس ناطقه باشد كه در آيه :
« وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها ، فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها »
الشمس : 7 و 8 ؛ ظاهراً چنين است . شايد روشن ترين آيه در مورد نفس ناطقه ( روح انسانى مجرّد ) اين آيه باشد
« يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ، ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً »
الفجر : 27 و 28 ؛ مىباشد . و شايد روشن ترين آيه در دلالت بر اينكه قلب به معناى روح و نفس مى باشد قول ابراهيم ( ع ) باشد :
« وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي . . »
البقرة : 260 ؛ باشد ، به دليل