و انصافهم من نار ، يقولون يا مؤلّفا بين البرد والنار ثبت قلوبنا على طاعتك « 1 » .
در معتبره ابى خديجه از امام صادق ( ع ) : . . . خانه ( كعبه ) دُر سفيدى بود و خداوند آن را به آسمان بلند برد در مقابل اساس خانه در زمين ، روزانه هفتاد هزار فرشته داخل آن مىشوند كه ديگر به آن خانه هرگز مراجعه نمىكنند . و خدا به ابراهيم و اسماعيل امر كرد كه بر همان اساس زمينى خانه را بناء كنند « 2 » .
تفصيل جزييات مربوط به ملائكه شايد نيازى به رساله مستقل داشته باشد . من روايات ضعيفة السند و غير معتبرالسند را نقل نكردم و نه به آنها اعتماد دارم .
احساسات و خارج از احساسات
« فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَراتٍ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما يَصْنَعُونَ »
فاطر : 8 ؛ خداوند واجب الوجود از دايره احساسات و عاطفه اى كه انسان و حتّى كم و بيش پاره اى از حيوانات هم در زندان آن مقيدند ، بيرون است . پيامبر ( ص ) با طبع بشرى خود قهراً به حال گمراهانى كه به دست خود به سوى عذاب دوزخ مى روند شديداً ناراحت مىشود ، او عذاب شديد قيامت را خوب درك مىكند و از طرف ديگر علاقه او به خوشبختى انسانها و علم او به بشر از تحمّل عذاب ثابت است و قهراً حسرت او كشنده جان شيرين و با ارزش اوست . ولى خداوند كه از تمام صفات خوب و بد انفعالى مبرّا و بدور است در پى تطبيق واقعيتها است به پيامبرش ارشاد مىفرمايد كه جانش را در پناه احساسات انسانى خود از دست ندهد .
قابل ذكر است كه خداوند مخالف احساسات و عواطف بندگان و فرستادگان بزرگوارش نيست ، و اين اراده پروردگار است كه در روح انسان تكويناً احساسات را كاشته است .
بحث مهم اين است كه انسانها چگونه بين احساسات و عواطف خود و بين تعقّلات خود
هامش
( 1 ) - معجم الاحاديث المعتبره ج 1 / 277 نقلا عن توحيد الصدوق ، ص 182 . البحار ج 56 / 181 .
( 2 ) - - معجم الاحاديث المعتبره ، ج 1 / 276 . علل الشرايع ج 2 / 398 ، بحارالانوار ج 55 / 398 .