موضوع تأكيد شده حتى پيامبر اسلام ( ص ) كه بالاترين فرد انسان است نيز آن را نمى داند . ولى انسان بسيارى از چيزهاى ديگر را نيز نمى داند ؛ مانند وزن همه كهكشانها و عدد آنها و مساحت آسمانها و تعداد دقيق مورچه گان و خاطرات روزانه انسانها و حيوانات و تعداد برگهاى درختان زمين و هزاران مورد ديگر را و ذكر قيامت ، تنها براى اهميت منحصر به فرد او براى انسان است .
2 - خدا آنچه را كه در ارحام زنان است مىداند ، مدلول آيه قطعى است و امروز علم طب نيز خيلى چيزها را در مورد جنين مىداند مانند پسر بودن و دختر بودن ان و مانند مريض بودن به بعضى از امراض و اين علم بشرى مستند به اسباب آن هيچ منافاتى با آيه مباركه ندارد ، در آيه حصرى وجود ندارد كه علم آن را از غير خدا سلب كند . خدا همه چيز را از ازل تا به ابد مىداند و اختصاص اين فرد به ذكر باز براى توجه انسان است كه همه چيز او به خدا معلوم است او بايد همه چيز را از خداوند بطلبد . والله العالم .
3 - كسى نمى داند كه فردا چه كارى مىكند ، اين مطلب قابل ترديد نيست ، همه مىدانند كه علم به غيب ندارد و به عبارت ديگر وقتى كسى نداند امشب زنده مىماند ، نمى داند فردا چه كسب مىكند . بلى برنامه ريزى براى كارهاى فردا يا چند سال بعدى خود را تنها در ذهن خود تصوّر مىكند و يا در دفتر ياد داشت خود ثبت مىكند ولى نمى داند كه حتى ساعتى بعد چه كارى از او سر مى زند بنده تدبير دارد و خداوند تقدير ! .
4 - و كسى نمى داند كه به كدام زمينى مى ميرد . اين موضوع نيز روشن است مع الوصف جمعى مطمئن مىشوند كه به خاطر شدت پيرى و مريضى در مسكن فعلى خود مى ميرد و يا محكوم به اعدام شده و دو سه روز بعد او در محل معين اعدام مىشود و اين موارد از اطلاق آيه انصراف دارد . مع الوصف اطمينان او با دقّت اندكى از هر جهت فعلى نيست هرچند به خدا معتقد نباشد ؛ زيرا اطمينان او معلق بر بقاى شرايط و ظروف فعلى است و چنانچه اين
افق اعلى (تفسير آياتى از قرآن مجيد) (فارسى) — صفحة 278
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص٢٧٨