فَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ .
و به وسيله آب باران كه نازل مىكنيم از هر جفت با ارزش گياهان را مى رويانيم ، زوجيت ( نر و ماده بودن گياهان تا مقدار كمى را عربها در درختان خرما مثلا مىدانستند ؛ ولى قرآن تعميم آن را بيان فرمود ، در جاى ديگر نيز مىفرمايد :
« أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ »
الشعراء : 7 ؛ و در سوره حج آيه 5 نيز بيان شده است .
تسخير آنچه كه در آسمانها است
« أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . . . »
لقمان : 20 ؛ آيا نديده ايد كه خداوند چيزى كه در آسمان ها و در زمين است براى شما مسخّر فرموده است . ما امروز از خورشيد خود در زندگانى استفاده زيادى مى بريم و در عصر ما از برق خورشيدى استفاده وافرى مى برند ؛ ولى اين استفاده ها نسبت به ملاحظه مدلول آيه ( مَّا فِى السَّمَاوَاتِ چيزى كه در آسمانها است ) بسيار از نظر كميت ناچيز است ، هرچند از نظر كيفيت سرنوشت ساز و حياتى مى باشد . احتمالًا 45 سال پيش در يك مجله خارجى خواندم كه امروز از اشعه كيهانى در جيالوژى و شناخت عمر اشياء استفاده مىشود ، خوب معلوم است كه اشعه كيهانى از آسمانهاى ديگر به زمين مى آيد ، ولى بازهم اين استفاده نسبت به آيه فوق و آيه 13 سوره جاثيه كه دلالت قوى ترى بر عموم از آيه بالا دارد :
« وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ »
« 1 » الجاثية : 13 ؛ ناچيز است كه از عظمت خالق و حكمت و علم و قدرت او حكايت مىكند . واقعيت اين است كه مدت زيادى لازم است ( احتمالًا چند قرن ) كه تا مدلول اين دو آيه توسط دانشمندان علوم تجربى شكل عملى را به خود بگيرد .
هامش
( 1 ) - مسخر نمود براى شما تمام آنچه كه در آسمانها و زمين است از جانب خدا در اين تسخير عمومى نشانههاى است براى مردمى كه تفكر دارند . تسخير يعنى مورد استفاده قرار دادن براى مالك الشكر عدد جميع نعمائك .