اگر از كفار بپرسى آسمان و زمين را كى آفريده و خورشيد و ماه را كى ( براى شما ) مسخر نموده ، آب باران كى براى شما از آسمان نازل فرموده و به آن زمين مرده را زنده نموده است ؟ حتما مى گويند خدا .
مراد از اين كفار ، مشركينى هستند كه توحيد فاعلى را قبول دارند ، ولى توحيد در عبادت را نمى پذيرند و در بعضى از احاديث معناى ديگر فرموده كه مشركين در خلقت را نيز شامل مىشود و آن اين كه مشركان هرچند به زبان سر به پرستش بت ها اقرار مى كنند ، ولى به زبان فطرت اگر جواب بدهند تنها خدا را مستحق عبادت مى دانند ، و گويا مشركين را از وحدت خلقت به وحدت عبادت دعوت مىكند .
حيات دنيا و حيات آخرت
« وَ ما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ » .
( سوره عنكبوت ، آيه 64 ) .
اين حيات پست تر ، جز لهو و لعب ( مشغوليت بيهوده و بازيچه خيالى ) نيست ، مؤكدا سراى ديگر ( قيامت ) حيات است .
شايد مراد اين باشد كه زندگانى آن دنيا چون با كمالات واقعى يا با حقوق جزايى واقعى در دوزخ و بهشت هميشه زندگانى مى كنند ، زندگانى حقيقى است .
و نيز زندگانى طيبه در كره زمين نيز زندگانى واقعى است ، چون ظرف تحصيل كمالات واقعى است .
تلاش هدايت آور
« وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ » .
( سوره عنكبوت ، آيه 69 ) .
كسانى كه در ( راه ) ما تلاش مى كنند ، حتما آنان را به راه هاى خود راهنمايى مىكنيم ،