نَصْرٌ مِنْ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنَّا كُنَّا مَعَكُمْ أَ وَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِما فِي صُدُورِ الْعالَمِينَ » .
« 1 » ( سوره عنكبوت ، آيه 10 ) .
جمعى از جوانان در مكه ايمان آوردند و اسلام را مايه آرامش فطرت و وجدان خود دانستند ، و عبادت بت هاى بى جان را براى خود شرم آور دانستند ، ولى مقاومت نتوانستند ؛ گاهى مادر و پدر و گاهى متنفذين بر آنان فشار هاى گوناگونى مىآوردند . بعضى از مشركين به جوانان مى گفتند حتى اگر اين دين در قيامت واقعيت داشته باشد ، مسئوليت آن دنياى شما را به گردن مى گيريم ، برگرديد به دين پدران خود و به پرستيدن بت ها ! ! !
شايد چند نفرى ، زير اين فشار ها رفته باشند ، يا به فريب ضمانت مسئوليت عذاب اخروى ، يا از ضعف نفس در مقابل فشار روانى و يا جسمانى كفار لجوج مكه .
ولى بعضى بر خلاف نظر جمعى از مفسرين كه نفاق را زاييده محيط مدينه مى دانند - كه مسلمانان در فزونى و قوت بودند - گفته اند در مكه نيز امكان دارد كه منافقين به وجود آمده باشند ، همان گونه كه ممكن است بعضى از نو مسلمانان ايمان خود را پنهان مى داشتند ، بعضى ديگر كفر خود را پنهان مىكردند و به زبان نزد مسلمانان تظاهر به اسلام مىكردند ، كه در اين چند آيه با آنان صحبت شده تا از حالت ارتداد و نفاق آنان را دور سازد . « 2 » و الله العالم .
هامش
( 1 ) - و از مردم كسانى هستند كه مىگويند : « به خدا ايمان آوردهايم ! » اما هنگامى كه در راه خدا شكنجه و آزار مىبينند ، آزار مردم را همچون عذاب الهى مىشمارند ( و از آن سخت وحشت مىكنند ) ؛ ولى هنگامى كه پيروزى از سوى پروردگارت ( براى شما ) بيايد ، مىگويند : « ما هم با شما بوديم ( و در اين پيروزى شريكيم ) » ! ! آيا خداوند به آنچه در سينههاى عالميان است ، آگاهتر نيست ؟ !
( 2 ) - تقيه از اظهار اسلام به خاطر ترس از انتقام كفار بوده است . و نفاق به خاطر منافع محتملهى بوده كه شايد آينده مكه از مسلمانان باشد .