هاى زمين ) داخل شويد تا سليمان و لشكريان او شما را در حال ناآگاهى پايمال و خورد نكنند ! » .
آينده كه علم و تجربه بشر به حيوانات و حشرات زمينى بيشتر مىشود ، مضمون اين آيه روشن تر خواهد شد . اين مور كوچك چگونه سليمان و لشكريان او را شناخته و چگونه از اين كه آنان در نابودى شما تعمد ندارند ، از بى خبرى و بى شعورى به شما ضرر مى رسانند ، آگاهى يافته و چگونه بين اعمال قصدى و اشتباهى فرق گذاشته است ؟
ما امروز چيزى نمى دانيم ، شكى نيست كه فهم سليمان از سخنان مورچه سبب استثنايى و اعجازى داشته .
و سوال مهم اين است كه آيا انسان هاى آينده به اين فهم از طريق طبيعى خواهند رسيد يانه ؟
علم پرندگان
مهمتر از همه علم پرنده هُدهُد است كه در مورد ملكه شهر سباء ( در يمن ) مىگويد من احاطه پيدا كردم به چيزى كه تو - اى نبى زمامدار - احاطه ندارى ! و راست هم مى گفت سليمان تا آن روز از حكومت آن و خورشيد پرستى او و زمدارى و مردم آن كشور هيچ اطلاعى نداشت . « 1 » سليمان مانند يك شاگرد در محضر استاد به سخنان پرنده گوش داد .
و مهمتر از اين موضوع اين است كه علم هدهد تنها در امور حسى جزيى نبود كه در امور حدسى هم بود ! آيا همه حيوانات حدس مى زنند ؟ سوال مهمتر اين كه هدهد از احكام كلى
هامش
( 1 ) - ما قبلا در همين كتاب گفتيم كه مستفاد از قرآن اين است كه انبياء ( عليهم السلام ) به موضوعات خارجى بيشتر از مردم عادى نمى دانند ، مگر آن كه خداوند به آنان تعليم نمايد . بلى در صحت رسالت آنان شرط است كه علم به عقايد و اخلاق دينى و احكام شرعى به اندازه كافى داشته باشند .