هفت تا مى باشد و همين هفت تا ، تمام جهان مادى است ، به استثناى زمين هاى هفت گانه و كرسى و عرش .
بنابر اين ممكن است تمام كهكشان هاى تا كنون كشف شده و يا در آينده كشف مىشود و يا تا آخر دنيا كشف نشود ، در همين هفت آسمان قرآن مجيد باشد .
احتمال اين كه آسمان ها مطلق ذكر شده و تنها در چند سوره قيد هفت بر آن ها وارد آمده است ، « 1 » بنابر اين ممكن است سموات ديگرى نيز وجود داشته باشد ، مرجوح است ؛ و بايد مدعى آن براى اثبات آن دليل درستى اقامه كند . ولى به هرحال اين احتمال به دليل قطعى نفى نشده است . « 2 »
2 - مستفاد از مجموع آيات قرآن اين است كه عرش مخلوق خداوند است و خداوند رب عرش ، و از آيه مباركه
« وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ » .
( سوره هود ، آيه 7 ) ممكن است مادى بودن آن به دست آيد . والله العالم .
3 - كرسى چيست كه وسعت آسمان ها و زمين را دارد ؟ ممكن است كنايه از تصرف و قدرت خداوند باشد .
بحث حديثى
در صحيح فضيل از امام صادق ( ع ) : اى فضيل ( هرچيزى در كرسى است ؛ ) آسمان ها و زمين و هرچيز در كرسى است . « 3 »
هامش
( 1 ) - بقره ، 29 ، اسرى 44 ، مؤمنون 17 و 86 ، فصلت 12 ، طلاق 12 ، ملك 3 ، نوح 15 و نباء 12 ؛ در بعضى از ايات« وَ مَنْ فِيهِنَّ »و در بعضى « سبع طرائق » و در بعضى« وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها »و در بعضى« سَبْعاً شِداداً »و در بعضى« طِباقاً »آمده است .
( 2 ) - قبلا در مورد سموات صحبت شد .
( 3 ) - معجم الاحاديث المعتبرة ، ج 1 ، ص 255 و 256 .