فعلى و صفات سلبى و صفات مدحى دارد و . . . و نيز بگويند ، علوم تجربى از آن ها صحبت نكردهاند و يا به تعبير دقيق صحبت نمى توانند ، درك حواس محدوده تنگى دارد و علم محدود ما كجا و عرصه لايتناهى واجب الوجود و كمال مطلق كجا ؟
اى مگس عرصه سيمرغ نه جولانگه توست عرض خود مى برى و زحمت ما مى دارى
مى گوييم درست است ، ولى علوم تجربى ( فزيك ، شيمى كيميا ) ، ( بيالوژى ، فيزيولوژى نباتى و حيوانى و انسانى ، آمپريولوژى ، جيالوژى ، علم نجوم و ستاره شنانى و امثال اين ها ) عظمت كيفيت موجودات را از ناحيه خلقت نه كه از ناحيه تقدير هرچيز بيان مىكند .
اولا علم نجوم در دايره حس ، وسعت جهان را ميليون ها مرتبه وسيع تر و عجيب تر از وسعتى كه هيئت بطلميوسى نشان داده بود ، اثبات نموده است و هنوز هم حرف اخير خود را در اين باره نگفته است ؛ انتظار اين مى رود كه جهان امروز با دها ميليارد كهكشان خود چندين برابر وسعت بيشتر پيدا كند !
و ثانيا علوم تجربى به خاصيت ذاتى خود كه با جزييات امور مادى سروكار دارد و جمله دوم
« وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً » .
( سوره فرقان ، آيه 2 ) . يعنى كه خداوند هر چيز را ( پس از آفريدن ) اندازه گيرى كرده است ، را آن قدر تفسير و تبيين كردهاند كه از تمام علوم عقلى و نقلى سبقت گرفته و نظم موجودات جهان را به طورى بيان كردهاند كه به بهترين صورت علم و قدرت و حكمت بى پايان آفريننده جهان را به اثبات رسانيده اند ؛ خصوصا كه در قرن بيستم ميلادى علم روحى جديد وجود روح انسان را ثابت كرد و آن را علمى ساخت ، و ماترياليزم را كه پس از تجزيه اتم و ابطال بساطت اتم هاى موهوم ، بيجان شده بود ، خفه كرد كه فعلا از نظر علم يا مرده است و يا در بستر مرگ قرار دارد .