( به كفار ) بگو ( قرآن افسانه و ساخته پرداخته من و ديگران نيست ، بلكه ) فروفرستاده كسى است كه اسرار آسمان ها و زمين را مىداند ، او فرزندى اختيار نكرده و شريكى ندارد تا در نظم عالم و يا عبادت شريك او باشند . مشركين بت ها را به اين بهانه مى پرستند كه نماد و نمونه ملايكه هستند و ملايكه دختران خداوند هستند .
« وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً » .
( سوره فرقان ، آيه 2 ) . او همه چيز را به تنهايى آفريده و همه را اندازه گيرى فرموده است .
مىشود بگوييم تقدير و اندازه گيرى اشياء گاهى در علم خالق است ، و گاهى در فعل خارجى و وجود اشياء ، بنابر اين گاهى تقدير هرچند در رتبه متأخر از وجود اشياء است ، مانند آيه فوق و مانند آيه
« الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى ، وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى » .
« 1 » ( سوره اعلى ، آيات 2 و 3 ) . و مانند :
« وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ » .
( سوره يس ، آيه 39 ) . و مانند :
« إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ » .
« 2 » ( سوره قمر ، آيه 49 ) . و آيات ديگر . و ممكن بعضى از اين هردو نوع را بيان كند .
و دليل تقدير علمى كه مقدم بر خلق اشياء در خارج است كه مرتبه قدر را بر قضا مقدم مى باشد ، بر خلاف پندار متكلمين و فلاسفه و شهرت عاميانه كه مى گويند « قضا و قدر » در حالى كه مسلما مرتبه قدر و تقدير مقدم بر قضا و امضاء است . در اين مورد به كتاب صراط الحق مراجعه شود .
بلكه مىشود به تقدير خارجى كه مقدم بر خلق و ايجاد باشد نيز قايل شد ؛ مانند آياتى كه از منى و علقه و مضغه و استخوان و گوشت جنين انسان يادآورى مىكند كه نسبت به خود
هامش
( 1 ) - همان خداوندى كه آفريد و منظم كرد ، و همان كه اندازهگيرى كرد و هدايت نمود .
( 2 ) - البته ما هر چيز را به اندازه آفريديم .