مى گويند خدايى كه همه چيز را به نطق آورده ما را به سخن آورده . در آيه 20 سوره فصلت آمده :
« حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ . » .
« 1 » كه از شهادت گوش و چشم و پوست هاى بدن شان خبر مىدهد .
البته از هر امت شهيدى از خود شان در قيامت شهادت مى دهند ( سوره نحل ، آيه 84 ) . و پيامبر اسلام ( ص ) شاهد بر امت اسلامى است ، و مسلمانان شاهدان بر مردم هستند . ( سوره حج ، آيه 78 ) .
و نيز از جمله شهود ، بقاع زمين هم هستند ؛ شايد مراد از بقاع زمين مكان هاى باشد كه برآن ها طاعت و معصيت صورت گرفته باشد .
نامه اعمال مكلفين شاهد ديگرى است .
ملك هاى موظف به ثبت اعمال ما شاهدان ديگرى هستند .
از جمله شاهدان اساسى احضار عمل است ؛
« يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً . » .
« 2 » ( سوره آل عمران ، آيه 30 ) .
خدايا ما را در آن روز حساس رسوا مگردان و در همين دنيا و همين لحظه گناهان ما را محو بفرما و حسنات ما را كه به توفيق تو به جا آورديم ، در آن روز مضاعف بفرما كه خودت فرمودهى
« وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ » .
( سوره بقره ، آيه 261 ) .
هامش
( 1 ) - وقتى به آن مىرسند ، گوشها و چشمها و پوستهاى تن شان به آنچه مىكردند گواهى مىدهند .
( 2 ) - روزى كه هر كس ، آنچه را از كار نيك انجام داده ، حاضر مىبيند ؛ و آرزو مىكند ميان او ، و آنچه از اعمال بد انجام داده ، فاصلهء زمانىِ زيادى باشد .