جريان يافت و حتى نهادينه شد كه تا امروز محسوس است . وآينده هم مانند گذشته تا وقتى كه خدا بخواهد ، ادامه خواهد يافت . مىشود دامنهاى زمانى مدلول آيه را از زمان حضرت آدم ( ع ) تا زمان نوح ( ع ) امتداد داد ولى بسيار مشكل است همه مردم اين زمان را امت واحده به لحاظ دين آسمانى دانست ؛ بلكه روايات در همين زمان از بت پرستى مردم خبر مىدهد و سوره نوح دليل قوى بر اين ترديد است .
بنا براين كتابى كه در آيه فوق است ، نمىشود بر كتاب حضرت نوح ( ع ) حمل كرد و شريعت نوح نتوانست بت پرستى را محو كند ؛ بلكه طوفان نوح ( ع ) بت پرستان را غرق و نابود كرد . و به تعبير ديگر آيه از دو نوع اختلاف در دسته واحدِ صدر وجود إنسانى ، گزارش مىدهد . اختلاف سابق بر نزول كتاب ( نوشته أسمانى ) اين اختلافها ظاهراً اختلافهاى عادى روزمره در انتخاب كار و لباس و غذا و مسكن فردى نبوده ؛ بلكه اختلافات فكرى و جهان بينى محدود و مطابق قوه تعقل إنسان آن دوره و رابطه اجتماعى افراد بوده و همهى موضعگيرى حضرت آدم را كه از جانب خداوند نبى بود مى دانيم و در مقابل وسوسه و اختلال شيطان را كه بى ادبانه بعزت خدا سوكند خورد كه بندگانش را گمراه و بيراه مىسازد او بدون فوت وقت با آدم و هابيل بناى مبارزه را گذاشت و حتى بوسيله بت پرستى شرك را بين مردم رواج داد
بنا بر اين بعيد است مردم آن زمان ، به لحاظ وحدت دين تنها ، امّت واحده گفته شده باشند مگر اين كه گفته شود أكثريت مردم مؤمن به خدا و پيرو آدم بوده اند و به همين لحاظ امّت واحده گفته شده باشند
به هر حال براى رفع اين اختلاف نوشته اى نازل شد ، ولى جمعى با توجه به حقّانيت كتاب در مورد خود اعتبار اين كتاب مخالفت كردند و مردم بى خبر را وسوسه نمودند و بغاوت اين دسته دو دسته گى را تقويت كرد و خداوند دسته مؤمنان راهدايت كرد .
افق اعلى (تفسير آياتى از قرآن مجيد) (فارسى) — صفحة 138
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٣٨