جامعه قراردارد ، أصل آن هر چه باشد از سليمان نيست . كتاب اشعياى نبى مطالبى از پيش گوييها - مواعظى - است كه دو يا چند نفر مؤلف در سالهاى 710 و 300 ق م تأليف كردهاند . « 1 »
دانشمندان عقيده دارند كه اين سفر - سفر ايوب - در قرن پنجم پيش از ميلاد نوشته شده و متن آن بيش از هر كتاب دينى قديم ديگر در معرض پريشانى و فساد قرار گرفته است .
چند جمله مختصر ديگر در مورد تورات
1 - تورات موسى ( ع ) از بين رفته و عزرا بار ديگر آن را با الهام به وجود آوره است . « 2 »
2 - از ايرادات دانشمندان يهود شناس و انتقاداتى كه به عمل آورده اند اين نتيجه به دست مىآيد كه كتاب عهد قديم مانند ساير كتب ، محصول كار إنسان است . ( مقارنة الأديان ص 258 بنقل از اظهر الحق ص 261 )
ريچارد سمون مىگويد : اكثر كتب مقدس يهودى از تأليفات علماى يهود است ( جاهليت و اسلام ص 405 و 406 تأليف يحى نورى )
از تحقيقات محققين آنان به شكل قاطع استنتاج مىشود كه تورات موجود متعلق به عصر واحدى نيست ؛ بلكه اسفار آن به زمان هاى مختلفى اختصاص دارد مثلًا سفر خروج در قرن نهم و سفر تثنيه در قرن هشتم پيش از ميلاد نوشته شده است . ( مصدر سابق )
در سفر تثنيه آمده است : موسى ( ع ) عبدالرّب در سر زمين مؤاب فوت كرد و تا به امروز قبر او معلوم نيست . « 3 »
اين مطلب صريح است كه اين عبارت بعد از مدتى از فوت موسى ( ع ) نوشته شده و ازخود
هامش
( 1 ) - فليسين شاله تاريخ مختصر أديان ترجمه خدايار محبى ص 281 .
( 2 ) - مقارنة الأديان ص 258 بنقل از اظهر الحق ص 261
( 3 ) - تاريخ جامع أديان ترجمه على اصغر حكمت ص 331 .