اوّل اسلام اصغر :
و آن اظهار شهادتين است و تصديق به آن به لسان و اتيان به دعائم خمس به جوارح و اعضاء « 1 » .
هامش
( 1 ) - در اصطلاح ، « دعائم خمس » به صلاة و صوم و زكات و حجّ و ولايت ، اطلاق مىشود ، كما آنكه در « كافى » ج 2 اصول ص 18 از فضيل از ابى حمزه و در « محاسن » برقى ج 1 حديث رقم 429 در ص 286 از ابن محبوب از ابى حمزه از حضرت ابى جعفر عليه السّلام روايت كردهاند كه قال :
بنى الإسلام على خمس على الصّلاة و الزّكوة و الصّوم و الحجّ و الولاية و ما نودى بشيء ( و لم يناد بشيء ) كما نودى بالولاية .
و نيز در « كافى » در ص 18 و ص 19 و ص 21 و در « محاسن » ص 286 چندين روايت ديگر به همين مضمون با سلسلهء روات ديگر از حضرت ابى عبد اللّه و حضرت ابى جعفر عليهما السّلام نقل مىكند كه آنها دعائم خمس را منحصر در همين پنج امر قرار دادهاند و اهمّ آنها ولايت است . و در بسيارى از آنها لفظ « دعائم خمس » به همين عبارت ذكر شده است .
و ليكن ظاهرا مراد مصنّف ( ره ) از دعائم خمس كه در اينجا ذكر كرده است ولايت نيست ، زيرا :
اوّلا : اين دعائم خمس را از آثار اسلام اصغر شمرده است با آنكه قضيهء ولايت راجع به ايمان اصغر يا اسلام و ايمان اكبرين است .
ثانيا : تعبير به اتيان به دعائم خمس به جوارح و اعضاء فرموده و مسلّما ولايت چيزى نيست كه با جوارح و اعضاء اتيان كنند .
ثالثا : در ذيل مطلب حديث سفيان بن سمط را شاهد آورده كه علاوه بر صلاة و صوم و حجّ و زكات ، شهادتين را جزء اسلام شمرده است نه ولايت را .
بنا بر اين مسلّما مراد مصنّف ( ره ) از دعائم خمس در اينجا همان شهادتين و صلاة و صوم و زكات و حجّ است .
امّا حديث سفيان بن سمط را در ج 2 « اصول كافى » در صفحهء 24 آورده است قال :
سأل رجل أبا عبد اللّه عليه السّلام عن الإسلام و الإيمان ما الفرق بينهما ؟ فلم