سيف باطن باطن - چنان كه ذكر آن مىشود - پس ظاهر مراد از قتل في سبيل الله هر جا كه در قرآن مجيد ذكر مىشود قتل به سيف ظاهر است و باطن آن قتل به سيف باطن و باطن باطنش قتل به سيف باطن باطن كه آن مرحلهء ديگر است كه به آن اشاره مىشود إنّ للقرآن ظهرا و بطنا و لبطنه بطنا إلى سبعة أبطن . « 1 » و از اين است كه مبدأ هر دو قتل را در كتاب كريم به جهاد و مجاهده تعبير فرمودهاند : انفروا خفافا و ثقالا و جاهدوا بأموالكم و انفسكم في سبيل اللّه ( توبه 41 ) و مىفرمايد :
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا
( سورهء عنكبوت آيه 69 ) و حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله فرمود :
رجعنا من الجهاد الأصغر إلى الجهاد الأكبر . « 2 » اصغر مثال و نمونهء
هامش
( 1 ) - اين حديث را عامه نقل كردهاند كما صرّح به في المقدمة الرّابعة من تفسير الصّافى ج 1 ص 18 .
و اما از خاصّه در اين باب رواياتى است از جمله آنكه در « بحار الانوار » ج 19 ص 5 از تفسير « عيّاشى » از حضرت صادق عليه السّلام و از « نوادر » راوندى از حضرت كاظم عليه السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت مىكند كه قال :
أيّها النّاس إنّكم في زمان هدنة . . . إلى أن قال : و له ( أى للقرآن ) ظهر و بطن فظاهره حكمة ، و باطنه علم ، ظاهره أنيق و باطنه عميق ، له نجوم و على نجومه نجوم .
و نيز در ص 24 از « محاسن » و در ص 25 از « عيّاشى » از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرده است كه حضرت فرمود : يا جابر إنّ للقرآن بطنا و للبطن بطن و له ظهر و للظّهر ظهر . . .
و در ص 26 از « بصائر الدّرجات » از فضيل بن يسار نقل كرده قال :
سألت أبا جعفر عليه السّلام عن هذه الرّواية : ما من القرآن إلاّ و لها ظهر و بطن . . .
فقال : ظهره تنزيله و بطنه تأويله . . .
( 2 ) - لفظ « رجعنا » را در « جامع الأخبار » آورده چنان كه در « بحار » در جزء 2