به مشاهدات معنويّهء ملكوتيّه فائز گشته ، و بسى از امور مخفيّه بر او ظاهر و بسيارى از احوال عجيبه او را حاصل و به قيامت انفسيّهء وسطى رسيده . « 1 » در اين وقت اگر عنايت ازليّه او را در نيابد به واسطهء آنچه از خود مشاهده مىنمايد أنانيّت و اعجاب او را در مىيابد و دم از انانيّت
هامش
( 1 ) - بدانكه عوالم بين انسان و خدا را كه بايد سالك عبور كند به چهار عالم تعبير فرمودهاند .
اوّل عالم طبع : كه آن را نفس و عالم حسّ و عالم شهادت و عالم مادّه و عالم ملك و عالم ناسوت نيز گويند .
دوم عالم مثال : كه آن را عالم برزخ و عالم خيال و عالم قلب و عالم ملكوت نيز گويند و در فارسى از آن به عالم دل تعبير مىكنند .
سوم عالم عقل : كه آن را عالم روح و عالم تجرد از مادّه و صورت و عالم جبروت نيز گويند و در فارسى از آن به عالم جان تعبير مىكنند .
چهارم عالم ربوبى : كه آن را عالم لاهوت نيز گويند و در فارسى از آن به جان جان يا عالم جانان تعبير كنند .
و چون انسان بخواهد يا به موت ارادى كه موت نفس امّاره است يا به موت قهرى كه موت طبيعى است از عالم ناسوت و طبع عبور كند از قيامت صغرى عبور كرده است .
چون كشمكش با نفس امّاره يا گير و دار در ميدان جهاد ، عبارت از تحقّق قيامت صغرى و عبور از آن عبور از قيامت صغرى خواهد بود . و در اين حال انسان خود را در عالم مثال مىبيند و براى تجاوز از آن نيز بايد مجاهده كند . اين مجاهده را قيام و تحقّق قيامت وسطى گويند كه در عالم مثال و ملكوت صورت مىگيرد ، و عبور از عالم مثال را به عالم عقل و جبروت عبور از قيامت وسطى گويند . و چون انسان در عالم عقل و جبروت وارد شد ، براى طىّ مراحل اين عالم نيز بايد مجاهده كند و بنا بر اين قيامت كبراى انفسيّه قائم و متحقّق مىشود .
لذا قيامت كبرى در عالم جبروت و عقل خواهد بود و عبور از عالم جبروت و عقل را به عالم لاهوت عبور از قيامت كبراى انفسيّه گويند .