استفاده تجرد نفس ناطقه و مجردات ديگر از اين خبر
استادنا الاكرم حضرت علّامهء طباطبائى - قدّس الله تربته - در تعليقه بر كلام مجلسى فرمودهاند : بلكه اشاره به امور ديگرى غير از نفس ناطقه نيز دارد كه آنها مجرّد مىباشند ، و بدين امر اشعار دارد قول امام عليه السلام : وَ كَذَلِكَ الامُورُ الرُّوحَانِيَّةُ اللَّطِيفَة « و همچنين است امور روحانيّهء لطيفه » . و از اينجا ظاهر مىشود كه آنچه در اخبار توصيف به روحانى و يا به لطيف شده است مشعر به تجرّد آن مىباشد . ( ط ) « 1 »
آنچه را ما به حمد الله و منّه در اينجا اينك ذكر كرديم دربارهء خبر مشهور به توحيد مفضَّل بود ، و از اين به بعد ، علّامهء مجلسى - رضوان الله عليه - از مفضّل بن عُمَر خبر هَلِيلهء هِنْدى را از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت مىكند و مىگويد :
« خبر مَرْوِىّ از مُفَضَّل بن عُمَر در باب توحيد مشهور به خبر إهْليلَجَه » « 2 »
حديث كرد براى من محرز بن سعيد نحوى در دمشق كه گفت : حديث كرد براى من محمد بن أبى مسهر « 3 » در رَمْلَه ، از پدرش از جدّش كه گفت : مُفَضَّل بن عُمَر جُعْفى براى حضرت امام ابو عبد الله جعفر بن محمّد الصّادق عليه السلام نامهاى نوشت و در آن به حضرت اعلام نمود كه : اقوامى از اهل ملّت اسلام پيدا شدهاند كه ربوبيّت حقّ تعالى را انكار مىكنند و در اين امر جدال مىكنند . و او از حضرت تمنّى نموده است كه رَدِّ گفتارشان را بنمايند ، و در دعواهايشان و مُدَّعاهايشان احتجاج و استدلال بر عليه آنان بكند به همان طريقى كه احتجاج و استدلال بر غيرشان مىنمودهاند . امام ابو عبد الله عليه السلام براى وى چنين نوشتند :
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » طبع حروفى ج 3 ص 150 و ص 151 . و بايد دانست مجموع حديث مفضل را كه مجلسى ذكر نموده است از ص 57 تا ص 151 از ج 3 بحار را استيعاب كرده است .
( 2 ) مستشار عبد الحليم جندى در كتاب « الامام جعفر الصّادق » ص 286 به اين حديث در استعمال جدل علمى حضرت براى آگاه كردن شكّاكين ، اشاره كرده است .
( 3 ) در نسخهاى است : محمد بن أبى مشتهر .