كتاب توحيد مفضل و سند آن
« كتاب توحيد مُفَضَّل و كتاب إهْليلَجَه منسوب به مولانا »
« الامام جعفر بن محمد الصّادق عليهما افضل الصّلاة و السّلام » « 1 »
مجلسى ؛ گويد : و اينك ذكر مىكنيم توحيد مفضَّل بن عمر و رسالهء إهَليلَجَه را كه از حضرت امام صادق عليه السلام روايت شدهاند به جهت اشتمال آن دو ، بر براهينى در اثبات صانع تعالى . و مرسله بودن آن دو روايت ضررى نمىرساند ، زيرا انتساب آن دو به مُفَضَّل بن عُمَر مشهور است و بدين مطلب سَيِّد بن طاووس « 2 » و غير او شهادت دادهاند ، و نيز ضررى نمىرساند ضعف محمّد بن سنان و مفَضَّل ، زيرا حكم به ضعفشان ممنوع است ، بلكه از اخبار كثيرهاى علوّ قدرشان و جلالتشان
هامش
( 1 ) به اين روايت عبد الحليم جندى در كتاب « الامام جعفر الصادق » ص 285 در لزوم استدلال عقلى اشاره كرده است .
( 2 ) - معلِّق در تعليقه گويد : ابن طاووس در ص 9 از كتاب « كشف المحجة » گويد : و نظر كن به كتاب مفضّل بن عمر كه حضرت امام جعفر صادق عليه السلام بر او املاء نمودند در آثارى كه خداوند جلّ جلاله خلق كرده است ! و نظر كن به كتاب « اهليجه » و اعتباراتى كه در آن مىباشد زيرا آنكه اعتناء به گفتار سبقت گيرندهء بر انبياء و اوصياء و اولياء عليهم أفضل السّلام * موافق فطرت عقول و افكار خردمندان است . و در ص 78 از كتابش : « الامان من اخطار الاسفار و الازمان » گويد : و با خود همراه بردارد كتاب اهليلجه را كه مناظرهء مولانا الصّادق عليه السلام مىباشد با طبيب هندى در معرفت الله جلّ جلاله به طريق غريب و عجيب و ضرورى . حتّى آنكه طبيب هندى اقرار به الاهيّت و وحدانيّت خدا نمود . و همچنين با خود همراه بردارد كتاب مفضّل بن عمر را كه او از امام صادق عليه السلام روايت كرده است در شناسائى وجوه و طرق حكمت در ايجاد عالم پائين و اسرار آن ، زيرا اين كتاب در مفاد و محتوايش عجيب مىباشد .
معلِّق گويد : نجاشى از جمله كتب وى ( مفضّل ) حضرت را كتاب فكِّر : كتاب فى بدء الخلق و الحثّ على الاعتبار به شمار آورده است كه وصيّت مفضّل مىباشد . و طريق خود را بدين كتاب بدين طريق ذكر نموده است : اخبرنى ابو عبد الله بن شاذان ، قال : حدّثنا احمد بن محمد بن يحيى از پدرش ، از عمران بن موسى ، از ابراهيم بن هاشم ، از محمد بن سنان ، از مفضَّل . ( انتهى ) و شايد مراد او همين كتاب توحيد باشد .
* مراد حضرت امام جعفر صادق عليه السلام مىباشد