از آن ، آن را مقابله انداخته است با إضلال ظالمين ، و نيز به وجهى دگر آن را مقابله انداخته است با شأن مشركين .
و بدين كلام ، ظاهر شد كه مراد از مُمَثَّل ، كلمهء توحيد و شهادت به لَا إله الّا اللهُ مىباشد به حَقِّ شهادت آن .
بناءً عليهذا قول به وحدانيّت و استقامت بر آن ، همان قولى است كه داراى أصل ثابت محفوظ است از هر گونه تغيّر و زوال و بطلان ، و اوست الله عزّ اسمه ، و يا مراد زمين حقايق مىباشد . و آن داراى شاخههائى است كه نشو و نما كرده بدون آنكه چيزى عائق آن گردد و از رشد و نموّش جلوگير شود .
آن شاخهها عبارتند از عقائد حقّهء فرعيّه و أخلاق محمودهء پسنديدهء رشد يابنده ، و أعمال صالحهاى كه مؤمن حيات طيِّبهء خود را بدان اساس نهاده و زيست نموده است و عالم انسانيّت را تا جائى كه توانسته است تعمير و آبادان گردانيده است . و آن است كه با سير نظام تكوين كه مودّى به ظهور انسان با وجود سرشته و آفريدهء او كه بر اعتقاد حقّ و عمل صالح مىباشد كمال ملايمت را دارد .
و كُمَّلين از مؤمنين : آنان كه گفتند : پروردگار ما خداست و بر آن استقامت نمودند پس متحقّق به اين قول ثابت و كلمهء طيِّبه گرديدهاند مَثَل ايشان مانند مَثَل گفتارشان است كه بر آن ثابت بودهاند . هميشه و لا يزال مردم از خيرات وجودى آنها منتفع ، و از بركاتشان متنعّم خواهند بود .
و همچنين هر كلمهء حقّه و هر عمل صالح ، مِثالش مانند اين مَثَل مىباشد . آن داراى أصلى است ثابت ، و داراى شاخههاى رشيده و قويّه و ثمرات طيِّبهء مفيدهء نافعه خواهد بود .
بناءً عليهذا اين مثالى كه در آيه مباركه ذكر شده است در جميع اين مراحل جارى است ، به طورى كه تعبير از كلمهء طيّبه با لفظ نكره مؤيِّد آن مىباشد ، جز آنكه مراد از آيه طبق مفاد سياق آن ، همان أصل توحيد است كه بر آن ساير اعتقادات حقّه متفرّع مىشود ، و أخلاق رشد يابنده بر آن نموّ مىكند ، و اعمال صالحه از آن
امام شناسى (فارسى) — صفحة 231
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٣١