آنچه كتابُ الله وارد شده است حكم مىكنند . زيرا خداى عزّ و جلّ مىگويد :
وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ
. « 1 »
« براى شهادت دو نفر از صاحبان عدالت و وثاقت را از ميانتان برگزينيد ! » و نيز مىگويد :
وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ
. « 2 »
« شما دو نفر مرد از مردانتان را براى تحمّل شهادت برگزينيد ! »
و اين جماعت به شاهد و قسم هم اكتفا مىكنند ، و گوش فرا نمىدهند كه خداوند متعال فقط دو نفر شاهد را ذكر نموده است ، و چهار نفر شاهد را ذكر فرموده است . « 3 » و از پيامبر صلّى الله عليه ( و آله ) و سلّم چنان حديثى به صحّت نرسيده است كه به شاهد و سوگند اكتفا كرده باشد .
و اين حديث براساس روايت سُهَيل از ابو صالح از پدرش دَوَران دارد . امَّا چون سهيل نسبت روايت را بدين گونه حديث كرده و گفته است : حديث كرد براى من ربيعة از أبو هريره كه رسول اكرم صلّى الله عليه ( و آله ) و سلّم با « يمين و شاهد » حكم فرموده است لهذا چون آن را سهيل نسبت به غير داده است خبر باطل مىگردد و اصلش ثابت مىماند ، بنابراين مجالى براى ذكر آن ديگر نمىماند .
مغيره گفت : رسول خدا صلّى الله عليه ( و آله ) و سلّم بدان حكم كرد ، و على در كوفه بدان حكم كرد .
أبو يوسف گفت : من با تو به قرآن احتجاج مىكنم ، و تو با من به كارهاى مردم احتجاج مىنمائى ، آيا تو مىخواهى به من اين مطالب را بشناسانى ؟ ! و به آنچه على و غير او حكم كردهاند تنازل كنى ؟ !
هامش
( 1 ) آيه 2 ، از سورهء 65 : طلاق .
( 2 ) آيه 282 ، از سورهء 2 : بقره .
( 3 ) آيه 4 ، از سورهء 24 : نور :وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمانِينَ جَلْدَةً .