كتاب ديگر .
طوسى بعد از موت شيخ مفيد از شاگردان شريف مرتضى گرديد ، و در مدرسهء شرف و دار العلمى كه او انشاء كرده بود ، تربيت يافت و به كمال رسيد و از برگزيدگان گرديد . سيد مرتضى در تمام مدّت ملازمت شيخ طوسى با او تا زمان ارتحال خودش هر ماهه به عنوان شهريّه دوازده دينار به او مىداد .
شيخ طوسى از كتب سيّد مرتضى و از كتابهائى كه كتابخانهاش حاوى بود بهرهمند شد ، و در هر رشته از علوم اسلام كتاب تأليف كرد و مجتهد به اجتهاد مطلق گرديد . و بنابراين حجَّت بود در فقه شيعه و فقه سنَّت .
و از جليلترين آثار او تدريس اوست در « مجالس » و « أمالى » اش در نجف اشرف در جوار مشهد أميرالمؤمنين على بن أبيطالب عليه السّلام و به مَقْدَم او و تدريس او عصر علم در نجف اشرف افتتاح گرديد . بنابراين مانند دو شاخه كه از يك بن برويند در برابر ازْهَرِ اغَرّ - كه آن را نيز دولتى از دولتهاى شيعه اقامه نمود - قرار گرفت . و اين دو معهد ، دو معهدى مىباشند كه علوم اسلامى را حفظ نمودهاند .
بر اين اساس ، شيخ طوسى ، و سيّدَيْن شريفين : رَضِى و مرتضى ، و شيخين : مفيد و صدوق ، و كلينى ، متّصل كردند آنچه را كه از كتب تأليفيّه از عصر امام صادق تا نيمهء قرن پنجم منقطع گرديده بود ، تا اينكه امواج خروشان درياى علم در ريزش خود استمرار داشته باشد .
و شريفان ( رضى و مرتضى ) در مدرسهء جدّشان دو نوباوه و دو شاخهاى هستند كه از يك اصل برآمدهاند . پدرشان ابو احمد موسوى است ( نسبت موسوى به جدّش امام موسى كاظم عليه السّلام است ) و دربارهء اوست قول ابن أبى الحديد شارح « نهج البلاغة » : شريف رضى : پدرش ابو احمد جليل القدر و عظيم المنزلة در دولت بنى عباس و بنى بُوَيْه بوده است ، و ملقّب به « طاهر ذُو الْمَناقِب » گرديده است . أبو نصر بن بُوَيه او را ملقّب به « الطَّاهِرُ الاوْحَد » كرده بود . چندين بار نقابت طالبيّين بر عهدهء او بود همچنان كه ولايت نظر و رسيدگى در امور مظالم مردم بر عهدهء او بود و
امام شناسى (فارسى) — صفحة 60
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٦٠