وَ حَسَنَةٍ و مَنْ بَعْدَنَا شُرَكَاؤُنا فِيهِ .
« حمد و سپاس اختصاص به خدا دارد بر آنچه را كه پاداش و حسنه در اين سفر به ما روزى فرمود . و آنان كه پس از ما هستند نيز شريكان ما هستند ، در اين روزى از پاداش و حسنه ! »
عائشه گفت : يا رسول الله ! در اين سفر اين قدر شدّت و مشقّت براى شما رخ داد ؛ كسانى كه پس از شما هستند ؛ شريكان شما هستند در آن شدّت و مشقّت ؟ !
رسول خدا « صلّى الله عليه و آله و سلّم » فرمود : إنَّ بِالْمَدِينَةِ لَاقْواماً مَا سِرْنَا مِنْ مَسِيرٍ وَ لَا هَبَطْنَا وَادِياً إلَّا كَانُوا مَعَنا ، حَبَسَهُمُ الْمَرَضُ ؛ أ وَ لَيسَ اللهُ تَعَالَى يقُولُ فِى كِتَابِهِ :
ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً
( آيه 22 از سورهء 9 : توبه ) فنحن غزاتهم و هم فعدتنا . « 1 »
و الذى نفسى بيده لدعاؤهم أنفذ فى عدونا من سلاحنا !
« در نبودن ما در اين شهر مدينه ، مردمى بودهاند كه ما هيچ مسيرى را نپيموديم ؛ و در هيچ وادى فرود نيامديم مگر آنكه ايشان با ما بودند ؛ آنچه آنها را از حركت بازداشت مرض بود . مگر اينطور نيست كه خداوند تعالى در كتاب خود مىگويد : نبايستى همگى مؤمنين كوچ كنند . ما از جانب آنها جنگجويانى بودهايم ؛ و ايشان از جانب ما نشستگان . قَسَم به آن كه جان من در دست اوست ، دعاى آنها نافذتر و شكافندهتر بود در دشمنان ما ، از أسلحهاى كه ما بهكار مىبرديم . » و مسلمين شروع كردند به فروش أسلحهء خود ؛ و مىگفتند : جهاد پايان يافت . و مردم متمكّن به واسطهء تمكّن خود آن سِلاحها را مىخريدند . چون اين جريان به رسول خدا رسيد ؛ آنها را از اين عمل نهى كرد و گفت : لا تزال عصابة من امتى يجاهدون على الحق حتى يخرج الدجال . « 2 »
هامش
( 1 ) - قُعدة يعنى كثير القعود ، آنان كه بسيار مىنشينند . و قَعَدْ به كسانى مىگويند كه به جنگ نمىروند ، و أقْعَدَة عن الأمرِ : يعنى او را از كار بازداشت .
( 2 ) - « مغازى » ج 3 ، ص 1056 و ص 1057 ؛ و « سيرهء حلبيّه » ج 3 ، ص 163 و « بحارالأنوار » ج 6 ، ص 632 از « دلائل النّبوهء » بيهقى ، و « إعلام الورى » ص 131 .