مَسْموع او خير آنها باشد ؛ وَحْى از خدا و نصيحت از مؤمنين . و بر وجه دوّم بايد شنوائى او خير باشد براى آنها ؛ گرچه مسموع او خير نباشد . مثل آنكه بشنود چيزهائى را كه براى آنها خير نيست ؛ و ليكن استماع مىكند و ردّ نمىنمايد ؛ و احترام گوينده را فرو نمىگذارد ؛ و سپس آن گفتار شنيده را حمل بر صحّت مىنمايد ، و حرمت او را نمىدرد و سوء ظنّ به او نمىبرد ؛ و از طرفى هم ترتيب اثر خبر صادقو راستى كه مطابق با واقع باشد به آن نمىدهد : و دربارهء آنچه از كسى شنيده است ، اعتنا ننموده و وى را مورد مؤاخذه و سؤال نمىگيرد . و بنابراين هم احترام ايمان او را نگه داشته است ، و هم احترام ايمان آورندهء خبر را .
و از اينجا به دست مىآيد كه نسبت به سياق آيه ، وجه دوّم مناسبتر است چون مىفرمايد :
يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ
. « 1 »
منافقين بر مؤمنين در اعطاى صَدَقات ، عيب مىگيرند
و راجع به بخل و عدم تعهّد منافقين به وعده هايشان ، و عيب جوئى ايشان از مؤمنين دربارهء صدقات مىفرمايد :
وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ
-
فَلَمَّا آتاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ
-
فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ
-
أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ
-
الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
« 2 »
« و بعضى از منافقين اينطور با خدا عهد بستهاند كه اگر خدا از فضل خود به ما بدهد ، البتّه و البتّه زكات مال خود را داده ؛ و صدقه را خواهيم پرداخت ؛ و البتّه از صالحين و نيكوكاران خواهيم بود . « 3 »
هامش
( 1 ) - تفسير « الميزان » ج 9 ، ص 329 .
( 2 ) - آيات 75 تا 79 ، از سورهء 9 : توبه .
( 3 ) - در تفسير « الميزان » ج 9 ، ص 370 و ص 371 از تفسير « الدّرّ المنثور » آورده است كه او از بخارى و مسلم و ترمذى و نسائى از أبوهريره تخريج كرده است كه : رسول خدا « صلّى الله عليه و آله و سلّم » گفتهاند : آية المنافق ثلاث : إذا حدّث كذب و إذا وعد أخلف و اذا ائتمن خان . « علامت منافق سه چيز است