لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَ قَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ .
« 1 »
« هر آينه تحقيقاً منافقين از زمان قبل در پى فتنه و فساد بودند ؛ و جريان امور را براى تو اى پيغمبر واژگون مىنمودند . »
گويد با عين اين عبارت كه : از ابنِ جريح روايت است كه منافقين در كمين رسول خدا در شب ثَنِيّه « 2 » بر عَقَبه متوقّف شدند ؛ و ايشان دوازده نفر بودند ، لِيفْتِكُوا بِهِ قَبْلِ غَزَاةِ وقلّبُوتَبُوكَ لَكَ الامورَ وَ دَبَّرُوا لَكَ الْحِيلَ وَ الْمَكَائِدَ وَ دَوَّرُوا الآرَاءَ فِى إبْطَالِ أمْرِكَ .
« براى آنكه پيامبر را ترور كنند قبل از غزوهء تبوك . و امور را بر تو منقلب نمودند ؛ و حيلهها و مكرهائى را براى إعدام تو تدبير كردند ؛ و در باطل نمودن أمر تو و دين تو ، با هم به همفكرى و هم رأيى نشستند . » و
قَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ
نيز با تخفيف راء قرائت شده است حَتَّى جَاءَ الْحَقُّ وَ ظَهَرَ أمْرُ اللهِ . « 3 » « تا حقّ آمد ؛ و أمر خداوند آشكار شد . » .
و پس از اين ، همچنين زَمَخْشرى در همين كتاب « كَشَّاف » در تفسير قول خداوند تعالى :
وَ كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّوا بِما لَمْ يَنالُوا
، « 4 »
گفته است به عين اين عبارت كه : مراد از ابن اهتمام به رسول خدا ، فَتْك و تِرورى است كه مىخواستند به رسول خدا وارد آورند ؛ و اين قضيّه در رجوع آن حضرت از غزوهء تبوك واقع شد ؛ كه پانزده نفر از منافقين ، هم ميثاق شدند كه چون آن حضرت بر فراز عقبه بالا آيد ؛ او را از روى شترش در درّه و تهِ وادى پرتاب كنند . عمّار بن ياسِر - رضى الله عنه - دهانهء شتر رسول الله را گرفته بود و حُذَيفه از پشت سر شتر را مىراند . در اين بين حُذَيفه شنيد كه صداى پاى شتر و به هم خوردن اسلحه مىآيد . چون به پشت سر روى گردانيد ؛ ديد جماعتى هستند كه لِثام و نِقاب بر چهرهء خود
هامش
( 1 ) - آيه 48 ، از سورهء 9 : توبه .
( 2 ) - ثنيه به راهى گويند كه به عَقَبه ( گردنه ) منتهى مىشود .
( 3 ) - « تفسير كشّاف » ، طبعه مطبعهء ليسى كلكته 1276 هجريهء كه قديم ترين طبع كشّاف است ، ج 1 ، ص 545 و ص 546 . و از طبع مطبعهء شريفهء ج 1 ص 398 .
( 4 ) - آيه 74 : از سورهء 9 : توبه .