درختان محبوب بود ؛ و طبعاً در چنين موقعيّتى مردم دوست داشتند استراحت كنند ؛ و در مدينه بمانند ؛ و خروج براى آنان ناگوار بود .
رسول خدا « صلَّى الله عليه و آله و سلّم » مردم را پيوسته ترغيب به سرعت در حركت مىكرد ؛ و عسگر خود را در خارج مدينه در ثَنيّةُ الوَدَاع « 1 » زده و مردم به قدرى زياد هستند كه هيچ كتاب و احصائيّهاى آنها را به شمار نياورده است . « 2 »
آيات واردهء در قرآن ، در ترغيب بر جهاد ؛ و تحذير از عدم نصرت پيغمبر
و در اين حال كه مردم بعضى در حركت تأنّى و سستى داشتند ؛ و هواى مدينه در زير سايبانها و ميوههائى كه در آستانهء رسيدن بود ايشان را به خود جلب مىكرد ؛ اين آيه نازل شد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ . إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّوهُ شَيْئاً وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
« 3 »
« اى كسانىكه ايمان آورده ايد ! شما را چه شده است كه چون به شما گفته شود : در راه خدا ( براى جهاد با روميان ) كوچ كرده خارج شويد ؛ گران جانى نموده و به زمين ميل مىكنيد ؟ ! آيا شما به اين حيات نزديك كم ارزش ، در برابر حيات آخرت اكتفا كرده راضى شده ايد ؟ ! پس تمتّع و بهره بردارى از اين حيات دنيا در مقابل حيات آخرت ( و حيات عليا و زندگى جاودان و پر ارزش ) نيست مگر ناچيز ! اگر شما كوچ نكرده خارج نشويد ؛ خداوند شما را به عذاب دردناكى عذاب مىكند ؛ و گروهى را غير از شما به عوض شما ( براى يارى دين خدا و إجابت دعوت پيامبر ) مىآورد ؛ و شما را چنين قدرت و توانى نيست كه بتوانيد به خداوند
هامش
( 1 ) - در « معجم البلدان » آورده است كه : ثَنِية الوَدَاع گردنهاى مىباشد كه بر مدينه إشراف دارد ؛ و كسى كه بخواهد به مكّه برود ، از آنجا عبور مىكند ؛ و گفته شده است كه : چون محلّ وداع مسافران از مدينه به مكّه است بدين نام اسم گذارى شده است .
( 2 ) - « مغازى » واقدى متوفى در سنهء 207 هجرى ، جلد 3 ، ص 989 تا ص 992 ، و « حبيب السِّير » ج 1 ، ص 398 .
( 3 ) - آيه 38 و 39 از سورهء 9 : توبه .