بن زَيْد و سَلَمَة بن سَلَامَه . و از تابعين سه نفر از بيعت تخلّف ورزيدهاند : رَبيع بن خُيثَمْ ؛ مَسْروق بن أجْدَع ؛ و أسْوَد بن زَيْد « 1 »
و در « مروج الذَّهَب » آورده است كه : جماعتى از طرفداران عثمان از بيعت با على بن أبىطالب كنار رفتند ؛ آنان كه چنين مىدانستند كه حتماً بايد از تحت ولايت أمير المؤمنين « عليه السّلام » خارج بود . از ايشان است : سَعْد بن أبىوقّاص و عَبْدالله بن عُمر همان كسى كه بعداً با يزيد بن معاويه بيعت كرد ؛ و پس از آن با عبد الملك بن مروان بيعت كرد ؛ و قُدَامَة بن مَظعْون . و أهْيَانُ بن صَيْفّى ؛ و عَبْدُالله بن سَلام ؛ و مُغيرَة بن شُعَبه ثَقَفى . و از أنصار كسانى كه اعتزال جستند عبارتند از : كَعْب بن مَالِك و حَسّان بن ثَابِت و اين دو نفر شاعر بودند و أبُوسَعيد خُدْرّى و محمّد بن مَسْلَمَة هم سوگند با بنى عبد الأشهل [ وَ يَزيد بن ثابِتْ و رَافِع بن خُدَيْج و نُعْمان بن بَشير ] « 2 » و فَضَالَة بْن عُبَيد ؛ و كَعْب بن عُجْرَه و مَسْلَمَة بن خَالد با جماعتى ديگر از طرفداران عثمان از أنصار و غير أنصار از بنى امَّيَه و غير آنها كه نام ايشان را ذكر نكرديم . « 3 »
هامش
( 1 ) - « سفينة البحار » ج 1 ؛ ص 506 . و لا يخفى آنكه مرحوم ميرزا عبد الله أَفندى در « رياض العلماء » مطلب فوق را از مرحوم سيّد مرتضى بن داعى صاحب كتاب « تبصرة العوام » كه يكى از اكابر علماى شيعه است نقل كرده است . بارى ما با تفحصّ تامّى كه نموديم در أصحاب رسول خدا كسى را به نام سعيد بن مالك نيافتيم نه در « اصابه » و نه در « استيعاب » و نه در « وفيات الأعيان » مگر در « تنقيح المقال » مامقانى كه در ج 2 ؛ ص 10 نام أبوسعيد خُدرى را سَعْد و يا سعيد بن مالك گفته است و در بقيّهء كتب همه نام أبوسعيد را سَعْد بن مالك آوردهاند و در اين صورت شايد مراد از سعيد بن مالك در عبارت « رياض العلماء » أبوسعيد خُدرى باشد همچنان كه در « مروج الذَّهَب » تصريح كرده است كه أبوسعيد خدرى از تخلّف كنندگان از بيعت بوده است و در « تنقيح المقال » از شيخ در « رجال » خود آورده است كه او را تارهء از أصحاب رسول خدا و تارة از أصحاب أمير المؤمنين شمرده است ؛ و شيخ كشّى او را از سابقون الأوّلون الّذين رجعوا إلى أميرالمؤمنين « عليه السّلام » دانسته است و در حديث فضل بن شاذان حضرت رضا « عليه السّلام » او را از كسانى كه بر منهاج پيغمبر عمل كردهاند و لم يغّيروا و لم يّبدّلوا شمردهاند و علّامه از برقى او را از أصفياء أصحاب أميرالمؤمنين « عليه السّلام » نقل كرده است و حضرت صادق « عليه السّلام » فرمودهاند : از أصحاب رسول خدا بوده و كان مستقيماً . تا آخر كلام .
( 2 ) - بين الهلالين در نسخه بدل آمده است .
( 3 ) - « مُرُوج الذَّهَب » طبع مطبعهء سعادت ؛ ج 2 ؛ ص 361 و ص 362 .