است . زيرا اگر هارون از جهت منصب نبوّت ، قيام به أمر إمامت داشت ؛ ديگر نيازى به استخلاف موسى و تعيين وى را به عنوان جانشينى و نيابت نداشت . « 1 »
و ما عين اين استخلاف و قرار دادن جانشين و نصب قائم مقام را از طرف رسول الله « صلّى الله عليه و آله و سلّم » نسبت به أمير المؤمنين على بن أبىطالب « عليه السّلام » در حديث منزله مىيابيم ، زيرا كه عبارت آن پيامبر بزرگوار أنْتَ مِنَّى بِمَنْزِلَة هَارونَ مِنْ مُوسىَ إلّا أنَّهُ لَا نَبىِّ بَعْدِى
را كه در مقامات و مواطن عديده گفتهاند ، دلالت دارد بر آنكه حضرت أميرالمؤمنين نسبت به رسول خدا « صلّى الله عليهما و آله و سلّم » همان مرتبت و مقام و منزلهاى را دارند كه هارون نسبت به حضرت موسى داشته است ؛ و اين منزله به طور إطلاق و عموم ، دلالت بر همه مناصب و مقاماتى كه هارون داشته است براى حضرت أميرالمؤمنان دارد ، از وصايت و وزارت و خلافت و شركت در أمر تبليغ و ايفاءِ وظيفه خطير تحمّل بار و مسؤوليّتِ حفظ و پاسدارى از دين و امَّت .
و فقط چيزى كه از مناصب هارون استثناء شده است ، نبوّت است كه براى أمير المؤمنين « عليه السّلام » نيست ، و اگر هر آينه بنا بود نبوّت به محمّد بن عبد الله « صلّى الله عليه و آله و سلّم » ختم نشود حقّاً أمير مؤمنان نيز داراى منصب نبوّت بود ، و ليكن چون آن حضرت خاتم النَّبييِّن است فلهذا به على بن أبىطالب ، سمت نبوّت داده نشده است « 2 » .
اين جملهء حديث منزله : أنْتَ مِنَّى بِمَنْزِلَة هَارونَ مِنْ مُوسىَ إلّا أنَّهُ لَا نَبىِّ بَعْدِى را آن طور كه حقير استقصاء نمودهام ، رسول خدا « صلى الله عليه و آله و سلّم » در چهارده مقام و موطن مختلف بيان كردهاند كه به صورت ظاهر آن مقامات با يكديگر ربطى ندارند ، و حضرت در اين مواطن عديده به تمام امَّت مىخواهند ولايت كُليّه و منصب خلافت و إمامت على بن أبىطالب « عليه السّلام » را بعد از رحلت خود ؛ و مقام وزارت وى را در زمان حيات خود در جميع امور بيان كنند .
مقام و مَوّطن أوّل « 3 » وقتى است كه رسول خدا « صلى الله عليه و آله و سلّم » عازم غزوه تبوك
هامش
( 1 ) - « مجمع البيان » ج 2 ، ص 473 .
( 2 ) شيخ مفيد در « ارشاد » طبع سنگى ، ص 84 و 85 به همين گونه استدلال تمام بر خلافت أميرالمؤمنين « عليه السّلام » از آيات وارده نموده است
( 3 ) . بيان ترتيب اين مقامات به حسب زمان نيست ؛ بلكه فقط از نظر شمارش و تعداد است .