« اينست و غير از اين نيست كه خداوند حرام كرد بر شما ، مردار ، و خون ، و گوشت خوك ، و هر حيوانى را كه به نام غير خدا كشته باشند . پس هر كسى كه در ضرورت افتد ، در صورتى كه بدان تمايل نداشته باشد ، و از حدّ رفع ضرورت تجاوز نكند ، در خوردن آن گناهى ندارد ، و خداوند آمرزنده و مهربان است . »
در سورهء انعام ، آيه اين طور است كه :
قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ .
و استثناء آن اين طور است :
فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
« 1 »
« بگو اى پيغمبر ! من پيدا نمىكنم در آنچه به سوى من وحى شده است چيز حرامى را بر هر خورنده كه بوده باشد مگر آنكه مردار باشد ، يا خون ريخته شده ، و يا گوشت خوك بوده باشد - چون گوشت خوك پليد است - و يا اينكه ذبيحهء فسق و بيرون از رويه باشد كه براى غير خدا ذبح كرده باشند ، و نام غير خدا بر آن برده باشند . پس كسى كه در ضرورت افتد و ميل به خوردن آن نداشته باشد و از حدّ تجاوز نكند ، خداوند تو آمرزنده و مهربان است . »
در سورهء نحل آيه اين طور است :
إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ .
و استثناء آن اين طور است
فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
« 2 »
« اينست و غير از اين نيست كه خداوند حرام كرد بر شما مردار ، و خون ، و گوشت خوك ، و آن حيوانى را كه به نام غير خدا كشته باشند . پس كسى كه در ضرورت افتد و از روى تمايل بدان نخورد ، و از حدّ ضرورت تجاوز نكند ، پس خداوند آمرزنده و مهربان است . »
آيه اكمال دين و اتمام نعمت داراى مفاد و محتواى مستقل است
در جميع اين چهار آيه ( سورهء مائده ، و سورهء بقره ، و سورهء انعام ، و سورهء نَحل ) مىبينيم كه به يك شكل و به يك سياق خداوند محرّمات طعام را بيان فرموده ، و باز به يك شكل و به سياق موارد جواز خوردن آنها را در صورت اضطرار بيان كرده است . آنچه سَبك را بهم زده و بين محرّمات أكل و موارد جواز فاصله انداخته است ،
هامش
( 1 ) - آيه 145 ، از سورهء 6 : انعام .
( 2 ) - آيه 115 ، از سورهء 16 : نحل .