پنجم « امام شناسى » مفصّلًا بحث كرديم . « 1 »
و محصّل كلام آنكه : تفسير آيه مورد بحث اين مىشود كه :
الْيَوْمَ
يعنى همان روزى كه كافران از دين شما مأيوس شدند ، من با فرض ولايت ، مجموعهء معارف دينيه را كه به سوى شما نازل كردهام كامل نمودم ، و نعمت خودم را بر شما كه ولايت ادارهء امور دين و تدبير الهى آن باشد ، تمام كردم . زيرا تا به حال ولايت فقط ولايت خدا و رسول خدا بود ، و اين وقتى كافى بود كه وحى نازل مىشد ، و امّا بعد از انقطاع وحى كافى نيست . زيرا پيغمبرى در بين مردم نيست كه از دين خدا حمايت كند و موانع و آفات را از دين دور كند . و در اين صورت لازم است كه قائم مقام رسول ، در اين أمر منصوب گردد . و او عبارت است از وَلىّ أمر بعد از پيامبر كه قائم بر امور دين و بر امور امَّت است .
پس ولايت در زمان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مشروع واحدى بود كه ناقص بود و تمام نبود ، تا وقتى كه به نصب ولى أمر پس از پيامبر به وسيلهء پيامبر تمام شد .
و عليهذا معنى اين طور مىشود كه : چون دين در تشريع خود كامل شد و نعمت ولايت تمام شد من راضى شدم براى شما كه از حيث دين ، دين إسلام كه دين توحيدى است كه در آن جز خداوند كسى پرستش نمىشود و جز خدا و كسى كه خدا أمر به اطاعت او كرده است ، از پيامبر و ولى أمر بعد از پيامبر ، مُطاع قرار نمىگيرد ، دين شما باشد .
اين آيه خبر مىدهد كه در امروز مؤمنان بعد از سپرى شدن دوران خوف در امن مىباشند و خداوند براى ايشان دين إسلام را كه دين توحيد است پسنديده است . پس بر عهدهء آنان است كه خداوند را بپرستند و بواسطهء پيروى نمودن و اطاعت از غير خدا يا آنكه خدا أمر به اطاعت او كرده است ، هيچكس را شريك براى خدا قرار ندهند .
آيه اكمال دين از مصاديق آيه وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ
است
و با دقّت در فقرات اين آيه از
الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ ، فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ
و از
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
و دقّت در فقرات آيه 55 از سورهء نور ، به دست مىآيد كه اين فقرات
هامش
( 1 ) . از ص 199 تا ص 265