حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً .
« 1 »
« اى پيغمبر سوگند به پروردگار تو ! كه اين مردم ايمان نمىآورند تا آن زمانى كه در منازعات و مشاجرات و مخاصماتى كه بين ايشان واقع مىشود تو را حاكم و حَكَم قرار دهند ، و پس از حكومت تو نسبت به آنچه دربارهء آنان حكم كردى ، در سنيههاى خود هيچ گونه گرفتگى و تنگى نيابند ( و از حكمى كه بر عليه آنان مىكنى ناراحت نشوند ) . »
و بنابراين ، إسلام كه عبارت است از مجموعهاى كه از جانب خداوند آمده است ، براى آنكه بندگان خدا را به تَعَبُّد خدا بكشاند ، دين است . و از جهت اشتمال آن - از نظر عمل - بر ولايت خداوند و ولايت رسول او و ولايت أُولوا الامرى كه پس از رسول او هستند نعمت است .
و ولايت خداوند سبحانه و تعالى - يعنى تدبير او وسيلهء آوردن دين براى امُور بندگان خود - تمام نمىشود مگر به واسطهء ولايت رسول او . و ولايت رسول او تمام نمىشود مگر به ولايت أُولوا الأمر پس از رسول او .
تدبير أُولوا الأمر در امور دينى امّت به اذن خداست ، چنان كه گويد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ .
« 2 »
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد از خداوند اطاعت كنيد ، و از رسول او و صاحبان أمر از شما اطاعت كنيد . »
و نيز گويد :
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ .
« 3 »
« اينست و غير از اين نيست كه وَلىّ شما خداست ، و رسول خدا ، و كسانى كه ايمان آوردهاند : آنان كه نماز را بر پا مىدارند ، و در حال ركوع زكات مىدهند . »
و ما در تفسير اين آيه كريمه در درس هفتاد و دوّم تا هفتاد و پنجم از جلد
هامش
( 1 ) - آيه 65 ، از سورهء 4 : نساء .
( 2 ) - آيه 59 ، از سورهء 4 : نساء .
( 3 ) - آيه 55 ، از سورهء 5 : مائده .