و ما مىبينيم همين معاويه تقويت شده ، بدون آنكه از مهاجرين و سابقين در إسلام احترامى كند و آنها را أرج نهد ، در آن وقتى كه مردم بر عُثْمان عيب مىگرفتند و نقائص او را مىشمردند و تغييرات و تبديلات او را بيان مىكردند و زمينه إشكال و إيراد و آشوب بر پا بود تا عُثْمان را ساقط كنند و يا آنكه او توبه كند و دست از تبذير و إسراف در بيت المال و پخش آن به أرحام و أقوام خود بردارد ، از شام به مدينه آمد و براى تثبيت عُثْمان و انحراف او ، جدّاً از او حمايت كرده و مهاجرين را مورد تحذير و توعيد قرار داده است .
ابن قُتَيبه دينورى مىگويد : عُثْمان بر منبر بالا رفته و مىگفت : أمَا وَ اللهِ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأنْصار ! لَقَدْ عِبْتُمْ عَلَىَّ أشْيَاءَ ، و نَقَمْتُمْ امُوراً قَد أقْرَرْتُمْ لِابْنِ الْخَطَّابِ مِثْلَهَا ! وَ لَكِنَّهُ وَ قَمَكُمْ وَ قَمَعَكُمْ ، وَ لَمْ يَجْتَرِئ مِنْكُمْ أحَدُ يَمْلَأ بَصَرَهُ مِنْهُ وَ لَا - يُشِيرُ بِطَرْفِهِ إلَيْهِ ! أمَا وَ اللهِ لَأنَا أكْثَرُ مِنِ ابْنِ الْخَطَّابِ عَدَداً ، وَ أقْرَبُ نَاصِراً وَ اجْدَرُ - إلَى أنْ قَالَ لَهُمْ - أتَفْقِدُونَ مِنْ حُقوُقِكُمْ شَيْئاً ؟ فَمَالِى لَا أفْعَلُ فِى الْفَضْل مَا اريدُ ؟ فَلِمَ كُنْتُ إمَاماً إذاً ؟ أمَا وَ اللهِ مَا غَابَ عَلَىَّ مَنْ عَابَ مِنْكُمْ أمْراً أجْهَلُهُ ! وَ لَا أتَيْتُ الَّذِى أتَيْتُ إلَّا وَ أنَا أعْرِفُهُ ! « 1 »
« آگاه باشيد اى جماعت مهاجرين و أنصار ! شما چيزهائى را بر من عيب گرفتيد و امورى را درباره من به شدّت ناخوشايند دانسته و مكروه شمرديد كه مثل همين امور را درباره عمر بن خطّاب نيز اثبات نموده و ايراد مىگرفتيد ! و ليكن او شما را مقهور كرده و با شديدترين وجهى و قبيحترين طرزى حاجتتان را ردّ مىكرد و با قهر و خشونت شما را ذليل كرده و در پاسخ نيازتان ، ناكامى و محروميّت برايتان بود ، و هيچكس از شما جرأت نداشت خيره به دو نگاه كند و يا با گوشه چشم به او اشارهاى بنمايد !
آگاه باشيد كه سوگند به خدا تعداد لشگريان من از ابن خطّاب بيشتر است ،
هامش
( 1 ) - « الإمامة و السِّيَاسة » ص 28 ، از طبع سوم ، مصر ، سنهء 1382 مطبعة مصطفى البابى الحلبى ؛ و در اين طبع عبارت ما غَاب عَلَى با غين معجمه است ، و بنابراين ترجمة آن همان است كه در متن آورديم . و ليكن در طبع مطبعة أمه ، درب شغلان ، مصر ، سنهء 1328 در ص 26 و ص 27 كه اين داستان را آورده است با عبارت ما عابَ عَلَى با عين مهمله آورده است . و بنابراين ترجمةاش اينطور مىشود : « آگاه باشيد سوگند به خدا كه به هيچيك از معايبى كه عيب گيرندگان از شما بر من عيب گرفتهاند جاهل نيستم . »