على و زبير را گرفتند و به ديوار زدند و هر دو را شكستند ، و عمر هر دو را خارج كرد ، و آنها را به مسجد برد براى آنكه بيعت كنند . و سپس أبو بكر به خطبهء برخاست ، و از آنها معذرت خواست و گفت : إنَّ بَيعَتى كانَتْ فَلْتَة وَقَى اللَهُ شَرَّهَا . « 1 » -
« بيعت من از عدم تأمّل و تدبير و بدون ملاحظهء جوانب و صلاحديد انجام گرفته است . خداوند مردم را از شرّ آن بيعت و از عواقبش محفوظ داشت » .
بارى ، عجب اينجاست كه : اين كارهائى كه خلفاى انتخابى و دست اندركارشان انجام دادند ، به نام دين و به عنوان يارى دين بوده است و با برچَسْب إسلام و مُهر و موم آن به جاى آورده شده است . اين بسيار عجيب است كه : چگونه كسى صَد در صَد راهى را كه درست در جهت مخالف مطلوب است مىرود ، و با علم و اطّلاع به مخالفت آن ، هواى نفس چنان وى را كور و كر مىكند كه درست با يكصد و هشتاد درجه زاويه ، بر خود تلقين مىكند كه در صراط مستقيم طى طريق مىكند . اين از تسويلات نفس است ؛ چنان كه خداوند در قرآن كريم فرمايد :
إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَ أَمْلى لَهُمْ .
« 2 »
-
« آنان كه بعد از آنكه راه هدايت براى آنها روشن گشت ، به دين خدا پشت نموده و به قهقرا برگشتند و مرتدّ شدند ، شيطان لعين ، كفر را در نظرشان جلوه داد ، و با فريب دادن به آرزوها و آمال در غَى و گمراهى فروشان برد ، و آن گمراهى را بر آنها دوام بخشيد . »
آنها ندانستند كه هر كس بخواهد در راه خدا از اوامر خدا سبقت گيرد ، و از منهاج رسول خدا پيش برود و جلو بيفتد ، عين عقب افتادگى است . و هر كس در برابر رسول خدا صداى خود را بلند كند ، و با او و دين او و نواميس او همچون ساير امور معامله كند ، تمام عملهايش حَبْط و هلاك مىشود ، و در نامهء عمل خود جز زيان و خُسران چيزى به بار نمىآورد . آرى كأنّهم لم يسْمَعوا كلام اللّه حيثُ يقول :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ
هامش
( 1 ) - « شرح نهج البلاغه » طبع دار إحياء الكتب العربّة ، ج 2 ، ص 50
( 2 ) - آيه 25 ، از سورهء 47 : محمّد صلّى اللّه عليه و آله