أبو بكر و عُمَر يافتيم . ايشان اوّلين كسى هستند كه به اين احْدُوثه لب گشودهاند . با اينكه خودشان در سقيفه بنى ساعده براى غلبه بر انصار در پاسخ خطابه حُباب بن مُنْذر كه فضل و شرف و اولوّيت انصار را بيان كرد ، استدلال به قرب و خويشاوندى با پيغمبر نموده و گفتند : اصولًا معقول نيست كه نبوّت و خلافت در دو خانواده قرار گيرد ؛ هر جا كه نبوّت است بايد خلافت هم همانجا باشد . در سقيفه در حضور بعضى از مهاجران و أبو بكر و أبو عبيده جرّاح وَ مَعَاذ بن جَبَل ، و جميع انصار از جمله سَعْد بن عُبَاده رئيس طائفه أوس ، و بشيربن سَعْد از بزرگان طائفه خَزْرَج كه حُبابٍ بن مُنْذَرِ از اولويّت و افضليّت انصار بيانى كرد و خطبهاى خواند و در پايان گفت : فَأنْتُمْ أعْظَمُ النَّاسِ نَصيباً فى هَذَا الْأمْرِ ، وَ إنْ أبَى الْقَوْمَ فَمِنَّا أمِيُر وَ مِنْهُمْ أمِيرُ . « پس شما در امر خلافت نصيبتان بزرگتر است . و اگر قريش و شيوخ مهاجر از اين مطلب ابا دارند ؛ از ما يك أمير و از مهاجرين هم يك أمير باشد . »
فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ : هَيْهَاتَ لَا يَجْتَمِعُ سَيْفَانِ فى عِمْدٍ وَاحِدٍ ، وَ إنَّهُ وَ اللهِ لَا يَرْضَى الْعَرَبُ أنْ تُؤَمِّرَكُمْ وَ نَبِيُّهَا مِنْ غَيْرِكُمْ ؛ وَ لَكِنَّ الْعَرَبَ لَا يُنْبَغَى أنْ تَوَلّى هَذَا الْأمْرَ إلَّا مَنْ كَانَتِ النُّبُوَّة فِيهِمْ وَ اولُوا الْأمْرِ مِنْهُم .
لَنَا بِذَلِكَ عَلَى مَنْ خَالَفَنَا مِنَ الْعَرَبِ الِحُجَّة الظَّاهِرَة وَ السُّلْطَانُ الْمُبِينُ . مَنْ يُنَازِعُنَا سُلْطَانِ مُحَمَّدٍ وَ مِيَراثَهُ - وَ نَحْنُ أوْلِيَاؤُهُ وَ عَشيرَتُهُ - إلَّا مُدْلٍ بِبَاطِلٍ ، أوْ مُتَجَانِفٍ لِاثْمٍ ، أوْ مُتَوَرَّطٍ فَى هَلَكَة ؟ « 1 » « در اين حال عمر بن خطّاب برخاست و گفت : هيهات ، چه دور است اين اراده و نظريّه . دو شمشير در يك غلاف قرار نمىگيرند . سوگند به خداوند كه عَرَبْ راضى نيست شما را أمير گرداند و پيغمبرش از طائفه غير شما باشد . آرى عَرَب سزاوار نمىداند كه امر خلافت و امامت را به كسى بسپارد مگر آن كه نبوّت هم در ميان همانها بوده است ، و أُولوا الأمر صاحبان اختيار و اراده و حكومت نيز بايد از همانها بوده باشد .
در اين گفتار ما براى آن دسته از اعرابى كه مخالفت ما را مىكنند ، دليل قاطع و برهان ساطع و حجَّت ظاهره و غلبه آشكارا در منازعه و استدلال است . آخر چه
هامش
( 1 ) - « الإمامة و السِّياسة » ص 9 .