خيمه نشست تا طوائف خلايق به ملازمتش رفته ، لوازم تهنيت به تقديم رسانيدند . و از جمله اصحاب : أمير المؤمنين عمر بن الخطاب - رضى اللّه عنه - جناب ولايت مآب را گفت : بَخٍّ بَخٍّ يَا بْنَ ابِيطَالِبٍ ! أصْبَحْتَ مَوْلَائى « 1 » وَ مَوْلَى كُلِّ مَؤمِنٍ وَ مُؤمِنَهٍ . يعنى خوشا به حال تو ! اى پس ابو طالب ! بامداد كردى در وقتى كه مولاى من و مولاى هر مؤمن و مؤمنه بودى !
بعد از آن امَّهات مؤمنين برحسب اشارات سيّد المرسلين به خيمه أمير المؤمنين رفته شرط تهنيت بجاى آوردند . « 2 »
و مير محمّد بن خاوند شاه معروف به ميرخواند ، در تاريخ خود بعينه همين عبارت را به پارسى آورده است . « 3 »
اعيان از علمآء عامّه كه تهنيت شيخين را ذكر كردهاند
بارى خصوص تهنيت و تبريك شيخين ( أبو بكر و عمر ) را جمع كثيرى علاوه بر علماى شيعه - رضوان اللّه عليهم - از علماى عامّه از ائمّه تاريخ و تفسير و حديث ، چه مُسنداً با سندهاى صحيح با رجال موثّقى كه منتهى به ابن عبّاس و أبو هُرَيره و زيد بن از قم و برآءبن عازب مىشود ، و چه مرسلًا روايت كرده و در كتب خود ذكر كردهاند .
بعضى از عامّه به لفظ بَخٍّ بَخٍّ لَك يا عَلِىُّ و بعضى به لفظ هَنيئاً لَك و بعضى به لفظ طُوبَى لَك آورده ؛ و از سوى ديگر بعضى به لفظ أصْبَحْتَ ، و بعضى به لفظ أمْسَيْتَ ، و بعضى به لفظ أصْبَحْتُ و أمْسَيْتَ ، و اين گفتار و تهنيت را جماعتى از عمر ، و جماعتى ديگر از ابوبكر و عمر هر دو ذكر كردهاند . و مفاد متن حديث نيز مختلف است . و بعضى به لفظ مَوْلَاىَ وَ مَوْلَى كلِّ مُؤْمِنٍ و مُؤْمِنَهٍ و بعضى به لفظ مَوْلَى كلِّ مُؤْمِنٍ و مُؤْمِنَة و بعضى به لفظ مَوْلَى كلِّ مؤمنٍ و بعضى به لفظ مَوْلَى كلِّ مُسْلِمٍ و بعضى به لفظ مَوْلَاىَ وَ مَوْلَى كلِّ مُسْلِمٍ ذكر كردهاند . و ما فشرده و شالوده آنچه را كه علّامه أمينى - رحمه اللّه عليه - در اينجا ذكر كرده است با سَبْك و ترتيب خود مىآوريم .
هامش
( 1 ) - در نسخهء كتاب مَوْلائى با الف ممدودة ضبط شده است . و اين اشتباه است زيرا مَوْلى بر وزن مَفْعل با الف مقصوره است .
( 2 ) - « حَبيب السَّير » طبع حيدرى ، ج 1 ، ص 411 .
( 3 ) - « روضة الصّفا » طبع سنگى ، ج دوّم ، وقايع سال دهم هجرت .